İlhan Koman Sculpture and Painting Museum

Илхан Коман мүсін және кескіндеме мұражайы — Едирнеде 2002 жылдан бері жұмыс істейтін, Фракия университетінің Бейнелеу өнері факультетіне қарасты өнер мұражайы.

Мұражайдың коллекциясы 2019 жылғы жағдай бойынша 376 суретшінің туындыларынан тұрады. Оған атауын мұражайда туындылары бар суретшілердің бірі, едирнелік мүсінші Илхан Коман берген. Ол университеттің Бейнелеу өнері факультеті ретінде жұмыс істеп тұрған тарихи Карааш пойыз вокзалының бағындағы тарихи көшкте орналасқан.

Мұражай 2002 жылы құрылғанда II Баязид кешенінде орналасып, Заманауи кескіндеме және мүсін мұражайы деп аталған. 2011 жылы Караашқа көшіріліп, Илхан Коман есімі берілді.

Тарихы

Мұражай Заманауи кескіндеме және мүсін мұражайы атымен Фракия университетінің құрылғанына 20 жыл толған 2002 жылғы 23 қыркүйекте II Баязид кешенінің Медицина медресесі бөлігінде ашылды. Коллекция сол кезде Мармара университетінде қызмет еткен Айла Ерсой, Али Джандаш және Басри Ердемнің кеңесімен жасақталды, барлық туындыны авторлары — суретшілердің өздері сыйға тартты.

Заманауи кескіндеме және мүсін мұражайы 2011 жылы Карааш кампусындағы сол кездегі ректорат ғимараты — тарихи Карааш вокзал ғимаратына көшіріліп, 2011 жылғы 20 шілдеде жаңа орнында қызмет көрсете бастады. Мұражай Мәдениет және туризм министрлігінің 2002 жылғы 23 қазандағы хатымен ресми мәртебе алды.

2008 жылы медицина медресесі кешендегі Денсаулық мұражайының медициналық білім беруді көрсететін бөліміне айналдырылғандықтан, Заманауи кескіндеме және мүсін мұражайының туындылары жиналып, Денсаулық мұражайындағы бір бөлмеде сақтауға алынды. Мұражай Фракия университетінің ректорат ғимараты ретінде пайдаланыла бастаған Карааш пойыз вокзалына 2011 жылғы 20 шілдеде көшірілді.

Университет Сенатының 2011 жылғы 21 қарашада қабылдаған шешімімен мұражайдың атауы «Илхан Коман мүсін және кескіндеме мұражайы» болып өзгертілді.

Коллекция

Мұражайда алғаш көрсетілген туындылар витраж, керамика, мүсін, баспа графика және майлы бояумен салынған картиналарды қамтитын 101 бөліктік коллекциядан тұрды. Тоғызы шетелдік болып келген барлығы 87 түрлі суретші жасаған туындылар сыйға тарту арқылы жиналып, коллекцияға енгізілген. Мұражайдың құрылу барысында жасақталған Баға айқындау комиссиясы 2002 жылғы 16 желтоқсанда жариялаған хаттамада коллекцияның құнын түрік лирасымен 260.250.000.000 (екі жүз алпыс миллиард екі жүз елу миллион) деп белгіледі.

Мұражайға атауын берген Илхан Команның отбасы сыйға тартқан туындылар арасында суретшінің студенттік кезеңіне жататын әйел фигурасының 2 рельефі, әйелдің 2 торс мүсіні, 1 әйел бюсті және гипстен жасалған жалаңаш дене жұмыстары болды. Кейінірек суретшінің қарындасы сыйға тартқан «4 π» мүсінімен мұражайдағы Илхан Команға тиесілі туындылар саны 9-ға жетті.

Суретші Гюнгёр Данышман Арыбал мен зайыбы Гюнер Рыфат Арыбал Республикадан кейінгі кезеңдегі түрік суретшілерінің жалпы 270 туындысын мұражайға сыйға тартқанда коллекция көлемі 358-ге жетті.

Мұражай коллекциясында 2019 жылғы жағдай бойынша 376 суретші 22 түрлі техникамен жасаған 685 туынды бар. Коллекциядағы туындылар арасында Басри Ердем, Бурхан Доғанчай, Деврим Ербил, Хабиб Гереш, Хасан Пекмезчи, Хасип Пекташ, Исмаил Авджы, Музаффер Акйол, Нермин Пура, Нуман Пура, Рамиз Айдын, Селахаттин Кара, Тюлин Онат сияқты суретшілердің жұмыстары бар. Коллекцияның үштен бірін майлы бояумен салынған картиналар құрайды. Одан кейін баспа графика, акварель және аралас техникамен жасалған жұмыстар келеді.

Мүсіндер

Мұражайдың мүсін коллекциясында Али Суат Кызылтуғ, Эсин Октайер, Ферхат Камил Сатыджы, Илхан Коман, Мехмет Уянық, Мерич Хызал, Мустафа Гюрюнлю, Мустафа Тёмекче, Надия Ардитти, Неджметтин Ягджы, Невзат Аталай, Серкан Бёнджю, Шазие Джан, Яшар Сами Гёкгёз және Вахдет Малик қоса алғанда, барлығы 16 суретшінің 35 түрлі туындысы бар. Осы туындылардың кейбірі мыналар:

4 π: Коман 1983 жылы жасаған. Көлемі 12x12 см, жұқа металл табақтан жасалып, ақ түске боялған бұл туынды — суретшінің геометриялық пішіндерді пайдаланып жасаған эксперименттік жұмыстарының бірі.

Көк үдеріс: Хызал 1993 жылы жасаған. Ағаш пен полиэстер материалын бірге қолдану арқылы жасалған, көлемі 35x35x35 см мүсін. Балалық шағын Едирнеде өткізген суретші бұл туындыны осындағы діни сәулеттен әсерленіп қалыптастырған деп есептеледі.