Imanqara

Иманқара үңгірі – Атырау облысы, Жылыой ауданы аумағында орналаскан, Аккиізтоғай ауылынан солтүстік-солтүстік-шығысқа қарай 34,4 км жердегі тарихи-сәулеттік ескерткіш. Уақыты - ерте темір дәуірі. Оның атауы өзі орналасқан Иманқара тауынын атына байланысты шыққан.

Сипаттамасы

Үңгір орналасқан таудың ұзындығы 2 шақырым, ені 300 м, биіктігі 200 м. Үстіңгі тегіс жазықта 18 қорған орналасқан. Олардың биіктігі 0,5-1 м, ал диаметрі 3-15 м. аралығында.

Иманқара кешені Қазақстан аумағындағы өзіндік өркениеті болғандығын дәледейтін, адамзаттың тарихи дамуындағы маңызды кезеңдер туралы болжам жасауға мүмкіндік беретін көне қоныстар мен тұрақтардың қатарынан орын алады.

Үңгірдің биіктігі 2 м, ені 2,5 метр. Тереңдігі 25 метр. Тік төртбұрышты болып қазылған. 3 дәлізден және қосалқы қуыстардан тұрады. Қосалқы дәліздер жасалған, қабырғаларында күрек, қайла іздері байқалады. Үңгір қабырғалары мен төбесі күйеден қарайған. Іштен шығарылған тау жынысы 10 метр қашықтықта үйіліп жатыр.

Тарихы

Тас ғасыры, ерте темір және қола дәуірлері кезеңінен қанжар, қола жебе, қола айна, шыны моншақ, қыш ыдыстар т.б.жәдігерлер табылған.

Иманқара тауының қасиетіне табыну өз бастауын әріден алады. Ерте темір дәуірінен бастап адамдар табынатын әулиелі жерге айналған үңгір күні бүгінге дейін құпиясын сақтауда. Таудың үстінде тегіс жазықтықта орналасып, сарматтар жерленген тас обалар біздің эрамызға дейінгі V-ғасырдан сыр шертеді.

Иманқара үңгірі туралы қай ғасырдың да өз аңызы бар. Алғаш табиғи үңгір түрінде пайда болған қуысты неолит дәуірінде алғашқы адамдар мекендеп, өсіп өнген. Оған үңгір маңындағы обалар мен қорымдар, оларға жасалған археологиялық экспедициялардың қорытындылары дәлел бола алады.

Ел арасында 1944 жылы бұл үңгірге немістердің диверсиялық топтары жасырынған деген аңыз-әңгіме де бар. Ол туралы С.Шәкібаевтың «Үлкен Түркістанның күйреуі» деген шығармасында кеңінен баяндалған.,

Иманқара үңгірі алғаш табиғи үңгір болуы мүмкін, кейін ол тау жыныстарының жұмсақтығынан кеңейтіліп, қазіргі жобасына өзгертілген. Кейінгі кезде үңгірді жер асты ғибадатхана ретінде пайдаланған болса керек.

Ал, жасанды үңгірлердің жасалуының екі жолы бар сияқты. Біріншісі: пайдалы қазба байлықтарын іздеу үшін қазылған шахталар мен рудниктер. Екіншісі: үңгірлерді отқа табынушылар (зоорастристер), буддалықтар жер асты храмдары ретінде үңгір қазып алуы мүмкін, мұндайлардың болғаны тарихтан белгілі. Бұған орай Маңғыстау жеріндегі ондаған жер асты үңгірлері мен қорымдары ислам діні келгенге дейін «киелі орындар» болып, кейіннен мешіттерге айналғанын айтуға болады. Айталық, Шақпақ Атаның (9-10 ғ.), Шопан Атаның (10-13 ғ.), Бекет Атаның (1750-1813 жж.), Сопыбай әулиенің (18 г.) үңгірлер қазып, жер асты мешіттерін салғанын білеміз.