Iotape

Айтап (көне грек тілінде: Ἰωτάπη, Iotape) — Түркияның Жерорта теңізі өңірінде, Аланьяның шығысынан 30-33 км жерде орналасқан тарихи порт қаласы. Аланья сияқты, Айтап та Анталья облысының ауданында орналасқан. Айтап орналасқан жерде Аланья мен Газипаша арасында жағалау бойымен созылып жатқан ұзын заманауи жол бар. Айтап Аланья мен Газипашаның арасында орналасқан. Қазіргі таңда Айтап — танымал туристік орын. Қала кемпингке, табиғи үңгірлерде жүзуге, жергілікті жағажайларда жүзіп-демалуға немесе туристердің көне қирандыларды көруге келуіне танымал.

Тарихы

1 ғасырға дейін Айтапта басқа тайпалардың бұрын тұрғанын көрсететін археологиялық дәлел табылмаған. Қаланы армян, грек және мидия тектес Коммагена королі IV Антиох құрған. IV Антиох бұл қоныстың негізін шамамен 52 жылы қалап, қаланы өзінің қайтыс болған қарындас-әйелі, 38 жылдан бастап шамамен 52 жылы қайтыс болғанға дейін Коммагена патшайымы болған Йотапаның құрметіне атаған.

IV Антиох қаланы құру үшін осы жерді таңдады, өйткені бір-біріне жақын екі шығанақ бар, олар табиғи айлақ пішінін беріп, қаланы теңізден және теңіз жағынан болатын кез келген басқыншылықтан қорғау үшін биігірек үстірт қалыптастырады. Табиғи айлақтың өлшемі 50-100 метр. Екі шығанақ арасындағы түбек биік төбеде орналасқан, ол құрлыққа қосылып, теңізге қарай созылып жатыр. Түбекте акрополдың қалдықтары бар. Ескерткішті қорғау үшін акрополь айналасында зор қабырғалар салынған. IV Антиох билік құрған 38-72 жылдар аралығында Киликияның кейбір қалаларында, соның ішінде Йотапада, монета сарайлары Антиохтың Йотападан туған ұлдары — ханзадалар Гай Юлий Архелай Антиох Эпифан мен Каллиникті құрметтейтін монеталар соқты. Бұл монета сарайлары Йотапа қайтыс болғаннан кейін де жылдар бойы оның құрметіне монеталар шығарып тұрды.

Йотапа 72 жылы Коммагена патшалығымен бірге рим императоры Веспасиан тарапынан қосып алынғанымен, Йотапа монета соғылатын орталық қалаға айналды. Траянның билік құрған кезінен (98-117) Валерианның билік құрған кезіне (253-260) дейін Йотапада монеталар соғылып тұрды. Монета сарайынан сақталған монеталардың алдыңғы жағында императордың бюсті, ал артқы жағында Аполлон, Тюхе немесе Персейдің бейнесі көрсетілген.

Археологиялық қалдықтар

Айтапта IV Антиох дәуірінен, Көне Рим мен Византия империясынан қалған археологиялық қалдықтар бар. Көне қирандылар заманауи жолдың жанында орналасқан. Айтапта жақсы сақталған көне рим кәріз жүйесінің қалдықтары бар. Айтаптың солтүстік төбелерінде некрополь бар (қараңыз: Некрополдар тізімі). Мұнда ескерткіш пішіндегі қабірлер және олардың қасында күмбезбен жабылған шағын қабір құрылыстары орналасқан.

Айтаптың ескі көшесінде жергілікті рим моншаларының жақсы сақталған қалдықтары бар. Үш сатыдан тұратын тұғырлар (крепис) және сақталған мүсіндер бар. Мүсіндердегі жергілікті спортшылар мен жергілікті азаматтар туралы жазулар сақталған. Жергілікті акрополдың шығысында тіктөртбұрышты пішінді, үш нефті базилика бар. Заманауи қала орталығынан ұзындығы 8 м x 12,5 м болатын ғибадатхана қалдықтары табылған, онда сақталған фрескалардың іздері бар.