İpek Han

Жібек хан — Бурсадағы Хандар аймағында Жасыл кешенге табыс әкелу мақсатында 15 ғасырда Осман сұлтаны I Мехмед салдырған екі қабатты хан.

Жібек саудагерлері мен иірушілердің пайдалануына арналып жобаланған ғимарат Бурсаның ең үлкен ханының бірі. Ол Бурса Ұлы мешіті мен Пиринч хан арасында орналасқан. Бүгінде мануфактурашылар, тойға арналған және сәнді киім тігетін шеберханалар пайдаланады.

Ол 2014 жылы ЮНЕСКО Бүкіләлемдік мұра тізіміне енген «Бурса және Джумалыкызык: Осман империясының туу кезеңі» Бүкіләлемдік мұра нысанының құрамдас бөліктерінің бірі — Жасыл кешеннің бір бөлігі.

Тарихы және сәулеттік ерекшеліктері

Жібек сатып алып-сатумен және оны иірумен айналысатын казаздар (жібек иірушілер) ханның екі жағындағы дүкендерде жұмыс істегендіктен, ханды «Ұлы Казазхана» деп атаған. Сондай-ақ «Сұлтан ханы», «Хан-ы Харир», «Жаңа Жібек ханы», «Ескі Жібек ханы», «Фаэтоншылар ханы», «Арбашылар ханы» сияқты атаулармен де аталған. Бурса хандарында қонақтау жүзеге асырылмаса да, Жібек хан қонақтау мақсатында да пайдаланылған.

Сәулетшісі кім екені белгісіз, алайда Жасыл кешеннің де сәулетшісі болған Хаджы Иваз Паша болуы мүмкін.

Қашалған тас пен кірпіштен салынған ғимарат аула айналасындағы екі қабатты галереядан және осы галереяларға ашылатын бөлмелерден тұрады. Төменгі қабатта 38, жоғарғы қабатта 38, барлығы 76 бөлмесі бар. Бүгінде кейбір бөліктері де бөлмеге айналдырылып, бөлме саны 81-ге жетті. Түпнұсқа қасбеттің ішкі бетінде Жасыл мешітте де көрінетін қыш плиткалар аз мөлшерде, жүйесіз қолданылған. Ханның ортасында шадырван, төрт бөлме және олардың үстінде он екі қырлы мешіті бар, алайда мешіт бүгінге жетпеген.

Көптеген өрттер мен жер сілкіністерінде зардап шеккен; 1557, 1632, 1742, 1775 жылдары түрлі жөндеулерден өткен ханның шығыстағы кіреберіс қасбеті уәли Ахмед Вефик Паша тұсында Меджидие көшесі ашылған кезде бұзылған; 1958 жылғы Бурса Жабық базарындағы өрттен кейін бұл бөлік қайта салынды. Ғимарат 1980 жылы жөндеуден өткен.