Issız Han

Ыссыз хан — Бурсаның Караджабей ауданында, Сейран ауылының жанында 14 ғасырдың соңында салынған, Селжұқ дәуірінің сәулеттік ерекшеліктерін бойына сіңірген тарихи ғимарат.

1394-1395 жылдары Осман сұлтаны Йылдырым Баязит тұсында ұлы әмір Желаледдин Эйне бек керуен-сарай ретінде салдырған, бүгінде бутик-қонақүй ретінде пайдаланылады. Тарихта өзен тасымалының демалыс және қону тіректерінің бірі болған ғимарат 14 ғасырда маңызды сауда орталығы болған Бурсаның жанында және Измирден Стамбулға дейін созылатын қарбалас жолда орналасқандықтан, ерте замандардан бері саяхатшылар соғып өтетін және саяхатнамаларында атап өткен жер.

Орналасуы

Бурсадан шамамен 65 км батыста, Улуабат көлінің солтүстік жағалауында орналасқан. Тарихта өзен тасымалы жүргізілген Стамбул–Сусурлук өзені–Улуабат көлі бағытының маңызды нүктесінде жатыр.

Тарихы

Ыссыз хан — Анадолыдағы сауда жолдарында салынған және бүгінге жеткен керуен-сарайлардың бірі. Кіреберіс есік үстіндегі жазуға сәйкес, ол «Желаледдин Эйне бек бин Фелек Меликуддин» тарапынан «игілікті істер үшін және Алланың разылығы үшін» салдырылған. Ғимараттың салушысы Желаледдин Эйне бек Осман мемлекетінде Балыкесир-Карес субашы қызметін атқарған және І Косово шайқасының қолбасшыларының бірі.

Ғимарат өзен тасымалы жүргізілген Стамбул–Сусурлук өзені–Улуабат көлі бағытында жолаушыларға тегін қызмет көрсетті. Ол саяхатшылар соғып өтіп, еңбектерінде айтып өткен ғимарат болды. «Серветі Фүнун» журналының 1893 жылы жарияланған 116-санында ханның Аболйонд көлінің жағасында әлі де тұрғаны айтылып, оның фотосуреті жарияланған.

Ұзақ уақыт тасталып, күтімсіз қалған ғимарат 2008 жылы «салу-пайдалану-беру» жүйесімен қалпына келтіріліп, 9 бөлмелі қонақүй және мейрамхана ретінде пайдаланыла бастады.

Сәулеттік ерекшеліктері

Солтүстіктен оңтүстікке қарай созылған, тіктөртбұрышты жоспарлы ғимарат. Ерте Осман дәуірінің құрылысы болғанымен, Селжұқ керуен-сарайларының сәулеттік ерекшеліктерін бойына сіңірген. Өлшемі 42,30 × 21,30 м.

Басты есік оңтүстіктегі тар қасбетте орналасқан; үшкір доғалы биік әрі терең айуанның ішінде тұр. Есіктің екі жағында үстері бесік тәрізді аркамен жабылған, негізгі кеңістікке бір-бір есікпен ашылатын тіктөртбұрышты жоспарлы бір-бір кеңістік бар. Негізгі кеңістік үш нефті базиликалық жоспарға ие. Нефтерді кюфеки тасынан жасалған, бестен тіректі екі қатар бір-бірінен бөліп тұр, үстері ұзына бойы кірпіштен қаланған бесік тәрізді аркамен жабылған. Ортадағы нефтің едені басқаларынан биік, ал бұл биіктік жабын жүйесіне де көрсетілген.

Ортадағы нефте төрт-төрттен гранит аласа бағаналардың үстіне, тұтас тастан жасалған жалпақ аркалардың үстіне орналастырылған екі мұржа бар. Кірпіштен қаланған мұржалар төбеге қарай сатылап тарылады.