Jakab-hegy Remete Cave

Якаб-хедь Реметэ үңгірі — Дунай–Драва Ұлттық Паркындағы Кёвагосёлёште, Якаб-хедь тауының оңтүстік беткейінде, Жонгор-кё жанында ашылған шағын үңгір болды. Ол құмтастан пайда болды, сол себепті отандық үңгірлер арасында ерекше саналды.

Сипаттамасы

Оның кіреберісі Жонгор-кёнің жоғарғы деңгейіндегі бір жартаста, теңіз деңгейінен шамамен 560 метр биіктікте, іс жүзінде Якаб-хедьдің оңтүстік-батыс шетінде, паулиндер монастырының қирандыларынан шамамен 400 метр оңтүстік-батыста орналасқан болатын.

Үңгірде өтуге келмейтін өлшемдегі терезе болды.

Әдебиетте Якабхедьи 1-ші Тас ойығы, Якаб-хедьи №1 тас ойығы (Кордош 1984), Якаб-хедьи жасанды үңгір (Эстерхаш 1998), Якабхедьи жасанды үңгір (Сабо Пал 1961), Якабхедьи Реметэ үңгірі (Берталан 1976), Реметэ үңгірі (Гаал 1944), Реметэ үңгірі (Сабо Пал 1961) және Реметэбарланг (Кишш 1918) атауларымен де кездеседі. Үңгір кадастрлық нөмірі: 4120-171.

Пайда болуы

Чери Дежё оны тектоникалық пайда болған деп есептеді. Кох Ласлоның пікірінше, жарықтар бойымен болған үгілу мен байланыстырушы заттың еруінен басқа, оның пайда болуына адамның араласуы да ықтимал көмектескен. Эстерхаш Иштван оны жасанды тектес деп есептемеді, оның пікірінше, төбеден бөлінген тастарды адамдар ішінен алып шыққан болуы мүмкін. Чери Резёнің көзқарасын қабылдады, оған жарылу жазықтықтары бойымен, тау жынысының ыдырауымен қуыстың кеңейгенін қосымша ретінде қосты.

Зерттеу тарихы

1918 жылы жарық көрген «Мечек нұсқаулығы» басылымында Жонгор-кёнің алдында бұрын сол жерде тұрған реметэнің тұрғылықты жері болған Реметэ үңгірі бар екені жазылған. 1925 жылғы «Туристер парағы» журналында жарияланған мақалаға сәйкес, Якаб-хедьде салынған бақылау мұнарасынан төменде, 200 метрде жартас қуысы бар. 1926 жылы шыққан «Печ және Мечектің толық жол сілтеушісі» кітабында 1918 жылғы ақпарат қайталанды.

1935 жылғы «Географиялық хабарлар» басылымында жарияланған Сабо Пал Золтанның зерттеуінде Якаб-хедь туралы карта көрсетілген, онда шыңға жақын жерде реметэ үңгірлері белгіленген. Зерттеуде Жонгор-кёнің жанында берік құмтасқа қашалған, ені екі метр, ұзындығы үш метр және биіктігі 1,6 метр болатын Реметэ үңгірі бар екені жазылған. Оны қорған қоршап тұр. Реметэлер жасаған болуы екіталай, себебі қуыс одан әлдеқайда көне. Шығысында, дәл жанында үлкенірек өлшемдегі бұрыннан құлаған қуыс бар. Батысқа қарай, сәл алыстау жерде Сабо Пал Золтан тағы бір құлаған қуыс тапты. Бұл қорған халқының күзет орындары болуы мүмкін, себебі хорват тауларында жағылған от белгілерін дәл осы жерден бақылаған ыңғайлы болған.

1939 жылы жарық көрген «Мечектің толық жол сілтеушісі» кітабында 102-ші нөмірлі жол белгісі бағанасында 5-ші белгідегі туристік жол солға, оңтүстікке қарай Реметэ үңгірінің жанынан Жонгор-кёге апаратыны жазылған.

1940 жылы шыққан «Паннония» журналында Реметэ үңгірінің орны белгіленген карта бар және мәтінде кельт күзетшілері үшін құмтасқа үш қуыс қашалғаны айтылған. Олардың екеуі бұрыннан құлаған, ал үшіншісі — Реметэ үңгірі әлі де сақталған. «Елді аралау» журналының 1942 жылғы шығарылымында Мечектің үңгірлерінің бірі Якаб-хедьдегі реметэ үңгірі екені айтылды. 1944 жылы шыққан «Әдемі венгр өлкелері» кітабында Якаб-хедьге баратын, романтикалы печтіктерге Жонгор-кёнің құмтас жартастарының алдында орналасқан құпия Реметэ үңгірі қызықты болуы мүмкін екені жазылған. 1961 жылғы «Турист» журналында қатты желден сәл желдетілетін үңгір қорғаныс беретіні және бір аңыз бойынша ол реметэнің тұрғылықты жайы болғаны жазылған. Қыздарға өте мұқият болу керек, себебі басқа бір нанымға сәйкес, үңгірден өтіп кеткен қыз сол жылдың өзінде тұрмысқа шығады. Мақалаға қоса берілген фотосуретте үңгірдің кіреберісі көрінеді.

1961 жылғы «Карст және үңгір зерттеушісінде» Батыс Мечек туралы карта жарияланды, онда Якабхедьи жасанды үңгірінің орны белгіленген, және басылым бойынша Якаб-хедьдің басында қазба жұмыстарымен анықталмаған дәуірден келе жатқан, перм қызыл құмтасында жасанды жасалған Реметэ үңгірі орналасқан. 1964 жылғы «Карст және Үңгір» басылымында жарияланған Ямбор Ароннің зерттеуінде Якаб-хедь туралы карта эскизі көрсетілген, ол Сабо Пал Золтанның 1935 жылы жарияланған картасына негізделген және онда жасанды қуыстар белгіленген. Олардың бірі, ықтимал, Якаб-хедьи Реметэ үңгірі. 1976 жылы аяқталған «Венгрияның үңгір тізімдемесі» атты қолжазбада Мечек тауындағы, Кёвагосёлёштегі Реметэ үңгірінің басқа атауы Якабхедьи Реметэ үңгірі екені жазылған. Якаб-хедь бақылау мұнарасы мен Жонгор-кё арасында, мұнараға апаратын туристік жол жанында, құмтас қабаттарының астында, теңіз деңгейінен шамамен 350 м биіктікте оның кіреберісі бар. Ұзындығы 3 м, ені 2 м және биіктігі 1,6 м, перм құмтасындағы жасанды өткел қуысы. Қолжазбаның үңгірге қатысты бөлігі 4 басылым негізінде жазылған.

Берталан Кароль мен Шёнвиски Ласло жазған, 1976 жылы шыққан «Венгр үңгіртану библиографиясы» үңгір атаулары көрсеткішінде Мечек тауындағы Якаб-хедьде орналасқан жасанды қуыс Реметэ үңгірі атымен аталған. Үңгір атаулары көрсеткішінде осы қуысқа қатысты 5 әдеби шығарма тізімделген. 1984 жылы жарық көрген «Венгрия үңгірлері» кітабының ұлттық үңгірлер тізімінде Мечек тауы үңгірлерінің арасында Якаб-хедьи Реметэ үңгірі екі бөлек үңгір ретінде көрсетілген. Бір үңгірдің атауы Якаб-хедьи №1 тас ойығы, ал атауының нұсқасы — Якабхедьи жасанды үңгір. Екінші үңгірдің атауы Реметэ үңгірі, ал атауының нұсқасы — Якабхедьи Реметэбарланг. Тізімге қоса Мечек тауы мен Виланьи тауының үңгірлерінің географиялық орналасуын көрсететін 1:500 000 масштабтағы картада екі үңгірдің географиялық орналасуы көрсетілген.