Köprülü Mehmet Paşa Mosque (Safranbolu)

Кёпрюлю Мехмед Паша мешіті — Түркияның Карабюк облысы, Сафранболу қаласында орналасқан, классикалық Осман сәулетімен салынған діни құрылыс. Мешітті Кёпрюлюлер дәуірін бастаған Осман бас уәзірі Кёпрюлю Мехмед Паша 1661-1662 жылдары салдырған. Ол Сафранболудың ең маңызды тарихи құрылыстарының бірі болып, айналасындағы медресе, кітапхана, шәдірбан және монша ғимараттарымен бірге бір кешен (күллие) құрайды.

Тарихы

Осы өңірде тұратын халықтың Стамбұл мен Осман сарайымен тығыз байланысы болған. Бас уәзір болмас бұрын Кёпрюлю Мехмед Паша біраз уақыт Сафранболуда тұрып, кейін мешіт салдырған. Оның ауласына үлкен тас доғалы қақпа арқылы кіреді. Сонымен қатар арастаға (сауда қатарына) шығатын тағы бір есігі бар. Мешіттің ауласында шәдірбан мен күн сағаты орналасқан. Бұлардан бөлек, кітапхана мен уақыт өлшеу үйі (мувакитхане) ретінде бірге пайдаланылатын ғимарат та бар.

Уақыф мөрінде Хижра бойынша 1072 жыл (Григориан бойынша 1661 немесе 1662) көрсетілген, сондықтан мешіт шамамен 1661 немесе 1662 жылы ғибадатқа ашылған деп қабылданады. Жазба құрылыс жазуы болмаса да, мешітке қатысты уақыф жазбасында және пашаның жіберген қолжазба Құран-Кәрім үлгісінде осы мерзімге нұсқау бар.

Сафранболу халқының Осман сарайымен тығыз байланысы болған кезеңде, Кёпрюлю Мехмед Паша бас уәзір болмас бұрын біраз уақыт Сафранболуда тұруға мәжбүр болғаны және осында алғаш намаз оқыған дәруіштер үйі орналасқан жерге, кешірім алып, Стамбұлға оралған жағдайда мешіт салдыратыны туралы адақ (серт) бергені айтылады. Осы адаққа байланысты құрылыс шамамен 1658 жылы басталып, 1661 жылы аяқталған деп болжанады.

Салынғаннан кейінгі кезеңде мешіт 17 ғасырдың сәулет ерекшеліктерін айқын түрде көрсететін туынды деп бағаланады. Ауласындағы шәдірбан, күн сағаты және кітапхана-мувакитхане сияқты қосымша элементтер де оның кешен (күллие) ретінде пайдаланылғанын көрсетеді.

Оны Уақыфтар бас басқармасы 1970, 1990 және 2010 жылдары қалпына келтірген.