Lake Dengizkul

Dengizkoʻl — Buxoro viloyatı Olot audanyndaq köl. Orta asırlar da „Borgini farox“, yaǵni „Katta köl“ dep atalatın. X asır jazba derekterinde Dengizkoʻl „Qorakoʻl“, „Buxayrayi Somjan“ („Somjan köli“) atlarımen atalǵan. X asırda arab geografı Ibn Havqal tarafınan sızılǵan Orta Asia kartasında „Baxr ul-Buxoro“ („Buxoro dengi”) atımen körsetilgen. Muhammad Narshaxiy (X asır) bul köl turalı „kenşiliği yigirma farsax (140—160 km) bolıp, Buxoro darysınıñ ortıqqa suı bul kölge jığılıp, onda su jonıwarları köp, butın Xurosonda bul jerdegi sıyıqta quş pen balıq tutılǵan emes“ dep jazǵan.

Көл облыстың оңтүстік шетінде (Зарафшон өзенінің төменгі ағысында) тектоникалық бо́тикада, теңіз деңгейінен 181,5 м биіктікте орналасқан. Деңізкөлге бірнеше коллектор-зордан келетін ағын су және егін алаңдарын суару нәтижесінде алынған тұзды су құйылады. Зарафшон өзенінің негізгі тармағы — Тойқыр да толынсу кезеңінде көлге дейін жетеді. Деңізкөлден су ағып шықпайды, шығыны негізінен булану және ішінара шымылыс арқылы өтеді. 60‑жылдар және 70‑жылдардың басында Деңізкөлдің ауданы мен тереңдігі жиі өзгеріп тұрды: су көп құйылған кезеңдерде көлдің ауданы 80–100 км², тереңдігі 1,0—1,5 м, күздің соңында сәйкесінше — 40–60 км² және 25‑30 см болған. 70‑80‑жылдары Бухара облысының оңтүстігінде жаңа жерлердің өңделуі және ағын судың мөлшерінің артуы нәтижесінде Деңізкөл жыл сайын ұлғайып отырды. 80‑жылдардың соңы (1987) жылы ұзындығы 43,3 км, ең кең жері — 9 км, ең терең жері 22 м, су бетінің ауданы 267 км², су көлемі — 2,7 км³ болған. Бұл мәндер су деңгейінің тербелісіне сәйкес жыл бойы өзгеріп отырады: күзде булану азайғанда, су тепе‑теңдігі тұрақтанады, содан кейін су деңгейі қайта ортаға келеді. Деңізкөл коллектор-зор сударының есебімен толтырылады. Жазда булану айтарлықтай күшті. Деңізкөлде жел әсерінен толқындар байқалады. Суы өте тұзды, көлдің түбі кейбір жерлерде 0,5 м дейін қалыңдықтағы тұзды қабатпен қапталған. Деңізкөл суы емдік қасиетке ие.

.