Óra Cave

Óra-barlang (Сағат үңгірі) — Дунай–Ipoly ұлттық паркінің аумағындағы Pilis тауында, Oszoly жотасында орналасқан үңгірлердің бірі. Ол турист жол көрсеткіштерінде де сипатталған.

Сипаттамасы

Ол Pomáz елді мекенінің шетінде, Oszoly-дағы Óra-fal-дың астында, қабырғадан оңтүстікке қарай 15 м жерде, Óra-fal-ге апаратын соқпақтың дәл жанында орналасқан. Оның сопақ, доғал кіреберісінің ені 1,4 м, биіктігі де шамамен сондай. Ұзындығы 5,2 м, тереңдігі 1,5 м, доп тәрізді қуыстар тізбегінен тұратын үңгір төмен қарай тарылады. Сәл еңісті құбыр тәрізді жол ішке қарай тарылып, содан кейін бір тар жерден өткеннен соң кішкентай қуыспен аяқталады. Үңгір жоғарғы триас, тығыз, ақ, қалың қабатты дэхштейн әктасында, сірә, ыстық су әсерінен түзілген. Пішініне қарағанда, ол қазба бұлақ аузы болуы мүмкін. Қабырғаларында қазба тамшытас ағындары көрінеді. Негізгі үңгіршілер жабдығынсыз-ақ оңай өтуге болатын бұл үңгірді көру үшін рұқсат қажет емес.

Бұл үңгір алғаш рет 1974 жылы әдебиетте Óra-barlang деп аталды. Сондай-ақ ол әдебиетте O.III. (Kordos, 1971), Óra barlang (Kordos, 1970), Óra-fal sziklánál levő barlang (Kraus, 1997) және Órafal sziklánál lévő barlang (Kordos, 1970) деген атаулармен де кездеседі.

Зерттеу тарихы

1967 жылы жарық көрген "Pilis útikalauz" кітабында Oszoly жотасының Csobánka-ға қараған батыс беткейінде, орманмен қоршалған әктас жартастардың арасында бірнеше көзге түсе бермейтін қуыс бар екені айтылған. 1969 жылғы "Karszt- és Barlangkutatási Tájékoztató" басылымында жарияланған хабарлама бойынша, 1969 жылдың тамызында "Szpeleológia" үңгір зерттеу тобы Kevély тауларында ұйымдастырған лагерь кезінде Oszoly мен Oszoly беткейіндегі 8 үлкенді-кішілі қуыста бекітілген нүктелер орнатқан. 1969 жылы Wehovszky Erzsébet пен Welker Ádám үңгірді жоғалған полигон әдісі мен кен компасы арқылы өлшеп шықты. Осы өлшеу негізінде Wehovszky Erzsébet құрастырған, Kordos László сызған, көлденең қимасы бар 1:100 масштабты жоспар картасы мен жайылған бойлық қима картасы жасалды. Өлшеу бойынша үңгірдің ұзындығы 5,2 м, тереңдігі 1,5 м.

1970 жылы Kordos László мен Welker Péter үңгірдің климатын Ассман типті аспирациялық психрометрмен зерттеді. "Szpeleológia" үңгір зерттеу тобының 1970 жылғы есебінде үңгір және оның зерттеу тарихы туралы толық сипаттама берілген. Есепте Oszoly-дағы Óra-fal-дан оңтүстікке қарай шамамен 15 м жерде Óra barlang-тың (O.III., Órafal sziklánál lévő barlang) сопақ кіреберісі бар екені жазылған. Үңгір төмен қарай тарылатын доп тәрізді қуыстар тізбегі. Ол жоғарғы триас, тығыз, ақ, қалың қабатты дэхштейн әктасында, сірә, ыстық су әсерінен түзілген. Құрғақ үңгірдің түбінде шірінді бар. Оны жабдықсыз-ақ көруге болады. 1969 жылы Szenthe István, содан кейін 1969–1970 жылдары "Szpeleológia" үңгір зерттеу тобы оны зерттеді. Есептің қосымшасына үңгірдің 1969 жылы жасалған карталары енгізілген.

1974 жылы шыққан "Pilis útikalauz" кітабында, Pilis тауы мен Вишеград тауларының үңгірлер тізімінде (19–20 беттер) Pilis тауы мен Вишеград тауларының үңгірлерінің арасында Oszoly үңгірлері мен Óra-barlang та бар екені айтылған. Pilis тауының үңгірлерін сипаттайтын бөлім бойынша, Csobánka үстінен көтерілетін Oszoly жартастарының арасында он сегіздей кішкентай үңгір бар. Оларды "Szpeleológia" үңгір зерттеу тобы жүйелі түрде карталап, зерттеген. Бұл кішкентай үңгірлердің көпшілігі онша көрікті емес, бірақ оларды атап өту қажет, себебі туристер, әсіресе жартасқа өрмелеушілер жиі баратын Oszoly жартас қабырғаларында және олардың маңында кейбіреулері түнеуге өте қолайлы орын болып табылады. Oszoly-дағы Óra-szikla қабырғасынан оңтүстікке қарай 15 м жердегі сопақ кіреберіс арқылы Óra-barlang-тың, сірә, ыстық су әсерінен пайда болған, төмен қарай тарылатын, ұзындығы 5 м доп тәрізді қуыстар тізбегіне кіруге болады.

1975 жылғы MKBT есебінде 1970 жылғы есептің үңгірге қатысты бөлігі оның қосымшасындағы карталармен бірге жарияланды. Басылымда Csúcs-hegy мен Oszoly үңгірлерінің географиялық орналасуы көрсетілген схема бар. Схемада Óra-barlang-тың географиялық орны да көрінеді.

Bertalan Károly жазған, 1976 жылы аяқталған қолжазбада Óra-barlang Pilis тауындағы Kevély тобында, Pomáz-да орналасқаны жазылған. Oszoly-дағы Óra-fal-дан оңтүстікке қарай шамамен 15 м жерде оның сопақ кіреберісі бар. Ұзындығы 5,2 м, тереңдігі 1,5 м бұл үңгір төмен қарай тарылатын доп тәрізді қуыстар тізбегі. Қолжазбаның үңгірге қатысты бөлігі 2 әдеби дереккөз негізінде жазылған. 1981 жылғы "Karszt és Barlang" басылымының 1–2 жартыжылдық санында Óra-barlang-тың кадастрлық нөмірі 4820/22 екені жарияланды. 1984 жылы жарық көрген "Венгрия үңгірлері" кітабының ұлттық үңгірлер тізімінде Pilis тауының үңгірлерінің арасында бұл үңгір Óra-barlang атауымен көрсетілген. Тізіммен қоса Dunazug тауларының үңгірлерінің географиялық орналасуын көрсететін 1:500 000 масштабты картада да үңгірдің географиялық орны белгіленген.

1991 жылы шыққан жол көрсеткіште 1974 жылғы жол көрсеткіштегі үңгір сипаттамасы мен Oszoly үңгірлерінің жалпы сипаттамасы қайталанған. Kárpát József жазған 1991 жылғы құрастыруда Óra-barlang-тың (Csobánka) ұзындығы 5 м, тереңдігі 2 м екені айтылған. 1996 жылғы үңгір күні турист жол көрсеткішінде де 1991 жылғы жол көрсеткіштегі, Oszoly үңгірлерін жалпы сипаттайтын мәтін қайталанған. 1997 жылдың 6 маусымында Kraus Sándor Kárpát József-тің 1990 жылғы Oszoly шолу картасы негізінде Oszoly жартас топтарының оңтүстік бөлігіндегі үңгірлердің географиялық орналасуы бейнеленген схема сызды. Схемада Óra-barlang-тың географиялық орны көрінеді. Kraus Sándor-дың 1997 жылғы есебінде 1997 жылға дейін де белгілі болған Óra-barlang-тың (Óra-fal sziklánál levő barlang) 1997 жылға дейін-ақ картасы болғаны айтылған. Есепке 1997 жылғы схема қосылған. 2005 жылы шыққан "Венгрия тау спорты және туризм энциклопедиясы" кітабында Oszoly ормандарында жартас блоктары мен кішкентай үңгір саңылаулары шашыраңқы түрде кездесетіні айтылған.