Paslı

Паслы (сондай-ақ Папаслы немесе Папазлы деп те аталады) — Түркияның Мерсин провинциясындағы Силифке ауданында орналасқан рим дәуіріне тиесілі қаланың түрікше атауы. Бұл шағын қаланың антикалық атауы белгісіз.

Орналасуы

Паслы Жерорта теңізінен Атакент маңынан басталып, Йенибахче ауылының жанынан өтіп, солтүстікке қарай тау бөктеріне созылатын Йенибахче аңғарының (түрікше Yenibahçe Deresi) шығыс беткейінің үстіндегі тау жотасында орналасқан. Атакенттен қашықтығы жол бойынша он бір шақырымды, ал Силифке аудан орталығынан құс ұшу жолы бойынша он шақырымды құрайды. Атакенттің шығыс шетінде D-400 жағалау жолынан солтүстікке қарай жол тарайды, ол Түркменушағы арқылы Пасліге, одан әрі Теккадынның рим қирандыларының жанынан Кешлитүркменли арқылы Узунджабурчқа (Олба мен Диокайсарея) апарады. Паслының қираған орнынан тағы бір жол тарап, Мезгит-Кале храм-қабіріне апарады. Йенибахче шатқалының қарама-қарсы жағында Баракчыкале қирандылар кешені орналасқан.

Сипаттамасы

Ежелгі шағын қоныстың қалдықтары шамамен 150 × 200 метр аумақты алып жатыр, оның үстінде айқын жүйесіз орналасқан 40-тан астам үй бар. Олардың ең көнелері дөңес бетті көпбұрышты тас блоктардан салынған және кейінгі эллинистік дәуірге жатады. Ең кейінгілері көпбұрышты қалау мен ірі тас блоктардан тұрғызылған және рим императорлық дәуіріне тиесілі. Ерте византиялық дәуірге тән ұсақ тас қалау кездеспейді, дегенмен кейбір есік маңдайшаларында крест бейнелері сақталған.

Батыстан шығысқа қарай созылған, болжам бойынша кейінгі эллинистік дәуірге жататын қабырға қаланы екі бөлікке бөледі. Ол екі қабатты етіп салынған, ішкі кеңістігі ұсақ тас пен балшықпен толтырылған және ені 1,30 метрлік есігі бар. Оның қызметі әлі анықталмаған. Қоныстың үлкен бөлігі осы қабырғаның оңтүстігінде орналасқан. Қабырғаның шығыс шетінде оңтүстікке қарай созылатын тағы бір қабырға жалғасады, оның құрылыс тәсілі бөлек болғандықтан дәуірін нақты анықтау қиын. Ол ұсақ әктастардан тұратын іргетасқа негізделген, оның үстіне тегіс, кейде көпбұрышты тас блоктар қойылған. Кемінде кейінгі антика дәуірінен бастап осы екі қабырға қаланың қорғанысын қамтамасыз еткен. Императорлық дәуірге тиесілі бір қабір үйі солтүстік-оңтүстік қабырғаға шығыңқы мұнара түрінде енгізілген. Қабір камерасының үш белдеу доғаға тірелген төбесі бар, ал оның үстіңгі құрылысы, мүмкін, рим дәуірінде-ақ бұзылып кеткен. Кейбір үйлерге негізінен қоңырау тәрізді су құдықтары (цистерналар) тиесілі.

Зерттелу тарихы

Бұл жерді алғаш рет атап, сипаттағандар — Йозеф Кайль мен Адольф Вильгельм, олар 1931 жылы «Кедір-бұдыр Киликиядағы ескерткіштер» атты есебінде жазған. Семави Эйидже Пасліні 1981 жылы Герман археологиялық институтының 150 жылдығына арналған жинақта жарияланған «Кедір-бұдыр Киликиядағы кейбір византиялық шағын қалалар» атты мақаласында сипаттаған. Хансгерд Хелленкемпер мен Фридрих Хильд бұл жерге 1985 жылы барған.