Омар мен Тұр күмбезі

Омар мен Тұр күмбезі – Маңғыстау облысының республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері тізіміне енген қала құрылысы және сәулет ескерткіші.

Кезеңі, авторлары

1897-1898 жылдары жергілікті тастан тұрғызылған. Сәулетшілері – ағайынды Өмір мен Дүйсен Қаражүсіпұлдары. Кесене XIX ғасырдағы далалық архитектураның озық үлігілі ескерткіші. Осы архитектуралық ғимараттың қайталанбас бейнесі далалық сәулет өнерінің Маңғыстауда ғана емес, Қазақстан бойынша озық озық үлгілер қатарына жатқызуға мүмкіндік береді.

Тарихи дерек

Аңыздарға сүйенсек, Омар – адай руынан шыққан атақты өкілі. Қайтыс болған ұлы Тұрды жоқтай отырып, ол ұлына арнап осы кесенені тұрғызады. Өзі қайтыс болғаннан кейін Омар да сол жерге жерленеді.

Кесене сипаты

Күмбез шаршыланып (6,15х5,70 м) келген, биіктігі 8,21 м. Ескерткіштің жалпы құрылымы цилиндр пішінді мойындыққа қондырылған дулыға іспетті күмбезден құралады. Күмбез және мойындық ескерткіштің ұзына бойлық көлденең білігін ұстап тұратын 4 сәндік элементтер арқылы біріктірілген. Қабырғалары тайыз ойынды қуыстармен нақышталып, үш жағынан сәндік тақта орнатылған. Бұл құрылыс алдыңғы бетіндегі негізгі пештақпен үндестік тапқан. Ескерткіштің іші сыртқы архитектуралық шешімге сай нақышталған. Бетіне қашап ою-өрнек, түрлі суреттер (қару-жарақ, етік, кебіс, кебеже, аққұман, самауыр, тостаған, кесе, дастарқан, т.б.) салынып, әр түсті бояулармен сырланған.

1982 жылы Қазақ КСР-нің тарихи және мәдени маңызы бар ескерткіштер қатарына еніп, мемлекет қорғауына алынды.