Rakhmonkul Madrasa

Рахмондқули медресесі Дўст чухра оғаси гўзарида жойлашқан бўлиб, 24 ҳужрали, ҳижрий 1206-йили (1791 — 1792) Ғулом Муҳаммад Аминхожа нақиб томонидан қурилган. Йиллик вафқ маблағи 30 минг тангадан иборат бўлган. Ушбу медреседа маърифатпарвар ва ажойиб ижодкор Ахмад Калла лақаби билан машҳур Ахмад Дониш (1826 — 1897) таълим олган. Профессор Охунжон Сафаров Рахмондқули медресесі ўрни Кочай сандин гўзарида эканини кўрсатилган. Бу кўча қадимда Мир Қорача гўзари таркибида бўлган. У Дўст чухра оғаси гўзари билан қўшни бўлган.

Тарихы

Мазкур медресе ҳақида тадқиқотчи Охунжон Сафаров қуйидаги қизиқарли фикрларини билдирган: «Кочай сандин ҳозир ҳам шу ном билан юритилади. Унда ўтмишда китобчилик ва санъат билан шуғулланувчиларни тайёрлашга ихтисослашган Рахмондқули медресеси мавжуд. Ахмад Донишнинг она томондан бўлган катта бобоси мулла Абдурахимбек шу медреседа мударислик қилган, онаси Сакинанинг отаси, яъни иккинчи бобоси Абдурахмон ҳам шу медреседа ўқиб, китоб кўчириш ва лавҳолик билан шуғулланган. Кейинчалик улар тарбияси ва таъсирида Ахмад Дониш ҳам хаттоқлик, лавҳолик, наққошлик ва рассомлик ҳунарларини ўрганишга қувнтиган. Ахмад Донишнинг отаси мулла Носир Сугъдий ҳам шу медреседа таҳсил кўрган ва масжидига имомлик қилган. Бироқ бу масжид ҳозир вайрон ҳолатда, уни қайта таъмирламоқчи бўлган-у, чала ташлаб қўйишган, кираверишда биров нонвойхона қуриб олган. Ҳозир Кочай сандида эски иморатлар деярли қолмаган».