Red Madrasa of Cizre

Қызыл Медресе немесе Қызыл Медресе (қырғызша: Medresa Sor арабша: Medreset-ül Hamra), Ширнак облысының Чизре ауданының ортасындағы Дағкапы ауданысында орналасқан тарихи құрылыс.

Қаланың батысындағы қорған қалдықтары үстінде орналасқан. Көпшілігі төрт бұрышты шаршы пішінді қызыл кірпіштен жасалған және атын осы материалдан алады. Оңтүстігіндегі мешіт пен түрбе бірге салынған. Қазіргі уақытта қиратылған күйінде болса да Чизре қаласымен сәйкестендірілген құрылыс, 2007 жылы Қайырымдылық Құрылымдары Басқармасының жөндеулерімен жаңартылған; мешіт және Құран курсы ретінде пайдалануға ашылған.

Қызыл медресе халық арасында қырғызша Medresa sor атауымен де белгілі. Арабша дереккөздерде Medreset’ü’l Hamra ретінде аталады. Нұх тасқынынан кейін салынғанына сенілетін Нұх түрбесі және Орта ғасырдың атақты физигі және өнер адамы Әл-Жәzeriінің түрбесі сияқты әртүрлі кезеңдерге жатады деп есептелетін маңызды басқа да құрылымдардың орналасқан аумағы.

Чизре Бейлігінің дәуірінде II. Хан Шәраф Бейі тарапынан 14-ғасырда салынған. II. Хан Шәраф Бейі Аққойынлы билігінен кейін Чизре қаласын алып, қаланы алуына құрбандық ретінде салған кешеннің бір бөлігі болған деп есептеледі.

Қызыл Медресе; медресе, мешіт және түрбе құрылыстары бір-бірімен байланыстырып бір жерде жинақталған кешен. Ашық аулада орналасқан медресе түрінде; солтүстік-оңтүстік бағытында тіктөртбұрышты жоспарлы және екі эйванды. Төрт жағы ревактармен қоршалған ауладың оңтүстік қанаты мешіт, басты мұдәррис бөлмелері және түрбеге, басқа қанаттары мұдәррис және студент бөлмелеріне бөлінген. Қырғыз ғалымы Молла Ахмед-и Джезири бұл медреседе білім берген деп саналады.

Авлунң оңтүстігіндегі үштік ревактан өтіп жетілетін төмен арка есіктен мешіт бөліміне, мешіттің оңтүстік қабырғасындағы, екі баспалдақпен жетілетін есіктен түрбеге өтеді. Molla Ahmed Cezîrî Түрбесі ретінде аталатын түрбе, екі қабатты. Төменгі қабат — зират бөлмесі, жоғарғы қабат маңызды жиналыстар өткізілетін және діни талқылаулар жүзеге асырылатын пікірталас бөлмесі ретінде пайдаланылғаны айтылады. Зират бөлмесінде жеті зират тас табылған. Зират куәгерлерінің ішінде кітапшасы оқылатындар арасында Melayê Cizîrîдің аты кездеспейді, бірақ Mîr İmadeddin bin Şeref el-Bohtiнің зират тасı халық арасында Melayê Cizîrîге тиесілі зират ретінде белгілі.