Said Ahmadxoʻja madrasasi

Said Ahmadxoʻja медресесі — Марғилондағы сәулет ескерткіші (XIX ғасыр соңы).

1907—1909 жылдары Сайид Ахмадхонхо‘жа Г‘ийосхо‘жайев тарапынан салынған. Сайид Ахмадхонхо‘жа Қылыш Бурхоніддин ұрпақтарынан болып, хажи Г‘ийосіддинхо‘жа ешонның баласы. Сайид Ахмадхонхо‘жа (XX ғасыр) өз дәуірінің танымал, көзге көрінетін ғалым‑кәсіпкер болып, мақта тазалау және май зауыттарын да салдырған. 1897 жылы жарияланған «Фарғона облысының жылдық шолуы» жинағының мақта тазалау зауыттары бойынша мәліметінде Сайид Ахмадхонхо‘жа Г‘ийосхо‘жайевтің 1893 жылы салынған, буға жұмыс істейтін мақта тазалау зауыты бар екендігі көрсетілген.

Сайид Ахмадхонхо‘жа медресесі 1907 жылы басталып 1909 жылы аяқталған. Жадында мәлімет жоқ. 18 бөлме және 2 айвонды мешіттен тұрады.

Медресе тарихы 42,3×44,0 м. Аулас (31,6×28,4 м) солтүстік‑шығыстан және оңтүстіктен бөлмелермен, батыстан қос сызықты, алдына айвонды мешітпен қоршалған. Аулас ортасынан ені 1,5 м арқа ағып өтеді. Арқа жанында кәрі шынар ағашы отырғызылған. Медресе сыртқы жағынан тегіс болса да, аулас жағынан салынған қаңқалы қабырғалармен бөлінген қатардағы мехробий равоқтар бөлмелерді әсемдеп көрсетеді. Хонақ (14×7 м) жалғасқан аркалармен жабылған, шаты қызыл және жасыл сызықтармен бөлінген, арасына гүлдер мен кішкене бұтақтар суреті салынған. Тоқтар мен төсеніштердегі гүл нақыштар майда, бөлме қабырғасы ганчтан тізбек және «қирма» стиліндегі арқа сарроуымен безендірілген.

Ғимарат пішік кірпіштен салынған, бірақ шеберлер жергілікті сейсмик жағдайларды ескере отырып, мешіт қабырғаларын екі қатарлы қос шыншпен нығайтқан. Бұл мешіттің айвон және шатырларына сірік гүлдер орнатылған, безендірулері мен стильдері әртүрлі болған осындай әсем Фарғона аңғары өте аз кездеседі. 1985 жылы жөнделген.

Бірақ медресе аяқталғаннан кейін тек 19 жыл қызмет көрсетті. 1909—1018 жылдар медресе, 1928—1942 жылдар түрме, 1942—1986 жылдар жалпы тұру орны, 1986—1992 жылдар Марғилан қаласы Әдебиет және өнер мұражайы, 1999 жылдан «Ханарманд» одағы Марғилан қала бөлімінің кеңсесі ретінде қызмет атқарды.

2007 жылы Марғилан қаласының 2000 жылдық юбилеїне орай ғимарат түбінен жөнделді. 2007 жылғы 7 қыркүйек күні президент И. Каримов архитектура ескерткішіне кірген кезде бұл жерде «Ұлттық қолөнер орталығы» ашылды. Орталықта Марғиланның танымал қолөнер отбасылары, «Ташаббус-2005» көрік-тайпа марапат иегері, танымал жібек маталар шебері Тұрғұнбой Мирзаахмедовтың балалары Рахимжон және Расулжон Мирзаахмедовтар отбасылары, Марғилан шитгарлық өнерін сақтап келе жатқан шитгар Солжон Ахмедалиевтың баласы Шүкірұлло Ахмедалиев, мысшыңдардың 5-шы буыны Әбдухамид Мадалиевтардың шеберханалары бар.

Орталықта 500-ден астам шебер мүше болған Марғилан «Ханарманд» одағы кеңсесі, қолөнер өнімдері галереясы және «Ханармандтар мұражайы» қызмет атқарады.

Кейбір дереккөздерде медресенің атауы «Шайх-уль-ислам» деп те келеді. Кейінірек халық тарапынан медресе оны құрған адамның атымен аталып кеткен.

Жинақ «А. Навоий» атты аудан аумағында Саид Ахмад хожа ешон көшесі 1-үйде орналасқан.