Sebasteion at Aphrodisias

Себастейон ғибадатханасы Айдын облысының Караджасу ауданына қарасты Гейре ауылының жанында орналасқан Кария өңірі қонысының ішінде орналасқан.

Афродисиастың солтүстік-оңтүстік бағытта созылатын басты даңғылының шығыс шетінде және Афродита ғибадатханасының алдыңғы ауласының оңтүстік-батысында орналасқан, Рим императорларына (Sebastoi) арналған қасиетті алаң. Ғибадатхана тұрған жер тор тәрізді қала жоспарының сыртында қалған ескі аумақ. Ғибадатхана Рим императорлары құдай ретінде танылған дәуірде императорлардың күшіне құрмет көрсету және қала мен Рим империясы арасындағы мықты байланысты атап көрсету мақсатында салынған. «Императорлар ғибадатханасы» мағынасын беретін Себастейон сөзі де осы байланысты растайды.

Тарихы

Ғибадатхананың құрылысы Римнің екінші императоры Тиберий дәуірінде (б.з. 14-37 жж.) басталып, Нерон дәуірінде б.з. 60 жылы шамасында аяқталған. Афродитаға, Римнің құдай императорларына (Theoi Sebastoi) және Афродисиас халқына арналған ғибадатхана жергілікті екі әулеттің басшылығымен салынған.

Ғибадатхана төрт бөліктен тұрады: шығыс шетінде биік баспалдақтармен жететін негізгі ғибадатхана ғимараты және батыс шетінде орналасқан ескерткіш қақпа («пропилон») мен ортадағы ауланың екі жағында орналасқан ұзын галереялар (аркадалар).

Қаланың басты солтүстік-оңтүстік даңғылындағы Пропилон өте биік және бағандармен безендірілген құрылыс. Төменгі қабатта ион, жоғарғы қабатта коринф бағандары орналасқан қақпаның үстінде барокко тәрізді фронтон бар. Барлығы 16 баған төрт аедикула (сайван) құрайды. Олардың ішінде бірқатар мүсінге тиесілі тұғырлар бар.

Осы кіреберістен кейінгі баспалдақтармен мәрмәр төселген аулаға кіріледі. Өлшемі 14 м x 90 м болатын бұл ауланың шығыс шетінде рим коринф стиліндегі ғибадатхана, ал солтүстік және оңтүстік шеттерінде биіктігі 14 м-ге жететін 3 қабатты құрылыстар орналасқан. Солтүстік және оңтүстік қасбеттердегі құрылыстардың екінші және үшінші қабаттарында адам бойындай жасалған 200 барельеф бар. Кіреберіс қабатында дорий, екінші қабатта ион, үшінші қабатта коринф стиліндегі бағандардың жалпы саны 300-ден асады, ал кіреберіс қабаттағы бөлмелер ғимарат өндіріс орталығы мен базар орны ретінде пайдаланылған Кеш ежелгі дәуірде қосылған.

Солтүстік және оңтүстік қасбеттегі құрылыстардың екінші және үшінші қабаттарындағы Себастейон барельефтерінің басты қызметі көне грек мифологиялық кейіпкерлері мен Рим императорлары арасында байланыс орнату, сондай-ақ император Клавдий тарапынан империяға қосылған 50 жергілікті халықты бейнелеу арқылы Рим императорларының көне Грециядан бастау алатын күшін көрнекілендіру деп түсіндіруге болады.

Ғибадатхананың сәулеті эллинистік және рим дәстүрлерін біріктіреді. Ортадағы тар аумақтың өте биік және әсем бүйір қасбеттермен қоршалуы және тіреуіштермен қабырғаға жанасқан жарты бағандар арасындағы барельефті қасбеттердің дизайнында көне театрлардың сахна ғимараты әшекейлерінен шабыт алынуы ғимараттың эллинистік жағын көрсетеді.

Ғибадатхананың құрылысында қолданылған барлық барельефтің Афродисиастағы түрлі мүсін шеберханалары немесе шеберлерімен, сондай-ақ құрылысқа қатысқан мәрмәр шеберлері тарапынан бір мезгілде жасалып, орнына орналастырылғаны белгілі.

Ғибадатханада қолданылған 200 барельефтің қазба жұмыстары нәтижесінде табылған 80-і 2008 жылдың 31 мамырынан бастап сәулетші Ченгиз Бекташ жобалаған Афродисиас мұражайының Севги Гөнүл залында көрмеленуде.