Siroki Nyírjes-Tó Protected Area

Широки Ньирьеш көлі — ел ауқымындағы маңызы бар, табиғи қорғауға алынған мүкті батпақ, Широк ауылының шет аймағында орналасқан. Ол 1957 жылы ашылды, әрі сол жылы оның ғылыми зерттеуі басталды, оның нәтижесінде 1961 жылы ол қорғалатын аумақ болып жарияланды. Шамамен 22 гектар аумақты алып жатқан Ньирьеш көлі табиғи қорық аймағына шымтезек мүкті батпақ пен талды батпақ тіршілік орталары да жатады,

Сипаттамасы

Матрадағы Дарно тауының солтүстік-шығыс беткейіндегі ағынсыз ойпатта, риолит туфы негізгі жынысында пайда болған, солтүстік-шығыс — оңтүстік-батыс бағытында созылған батпақ көлі түкті емен-емен орманында қалыптасқан. Оны Мате Имре мен Ковач Маргит ашты, олардың анықтауынша, бұл аумақ өтпелі шымтезек мүкті батпақтардың сипатын алып жүреді. Басым шымтезек мүк түрлері топырақтың қышқылдығына онша талапшыл емес түрлерден тұрады — мысалы Sphagnum palustre мен Sphagnum recurvum — бірақ мүктерден басқа шымтезек түзілуінде қамыс пен қоға да үлкен рөл атқарды.

Аумақта тағы төрт шымтезек мүк түрі кездеседі: Sphagnum fimbriatum, S. magellanicum, S. squarrosum және S. subsecendum. Тағы да тән өсімдік түрлері — орман шыламығы, су шыламығы, сұр тал, бунақты тал, сары нәзіргүл, найзалы қамыс тыппаны және шалғын дербеннігі. Аумақтың тән батпақ өсімдіктері — қорғалатын түкті қайың мен қындықты мақта-сасы; мұнда кездесетін өсімдік түрлерінің ішінде ботаникалық сирек құбылыс — жүнді тұқымды сасы мен домалақ жапырақты шық шөбі.

Ашылғаннан бері көл мен оның тікелей маңының ботаникалық жағдайы едәуір нашарлады, қамыс пен қамыс тыппаны 1958 жылы жасалған өсімдік картасымен салыстырғанда, әлдеқайда құндырақ өтпелі батпақ кешенінің есебінен көп аумақты жаулап алды.

Көлдің жануарлар дүниесі әлі толық зерттелмеген, дегенмен оның ұлу мен ұлутәрізділер фаунасы бай, мұнда бұрынғы геологиялық дәуірлерде тіршілік еткен, қазір жойылып кеткен бірнеше ұлу түрі де анықталды. Жоғары дәрежелі жануар түрлерінің ішінде аумаққа тән өзіндік жануар түрі жоқ, мұнда кездесетін жәндіктер мен омыртқалылар түрлерінің көбі қоршаған емен ормандарынан шыққан. Көл жағасындағы қайыңдардың тән жәндік түрі — қайың бұрышты көбелегі, ал тал ағаштарында кіші жалтырауық көбелек тіршілік етеді. Аумақтың көбелектер фаунасынан Қызыл кітапта да көрсетілген түрлер — күндізгі тауыс көзі, қылышты көбелек және қарлығаш құйрықты көбелек.

Жетуі

Теңіз деңгейінен 280 метр биіктікте орналасқан табиғи қорық аймағына Широк ауылы арқылы өтетін көк туристік белгіден оңай жетуге болады, одан табиғи қорық тақтасының жанынан басталатын көк + белгісі бар соқпаққа бұрылу керек, әрі бас жолдан шамамен 1 шақырым серуендеп көлге жетуге болады. Оған жаяу еркін баруға болады, бірақ баруға дейін аумақтың табиғи қорғау органы ретінде Бюкк ұлттық паркі басқармасымен келісу орынды болады.