Sitti Hatun Mosque

Ситтӣ Хатун мешіті немесе Камберлер мешіті — Бурсаның орталығындағы Камберлер маңында 1459 жылы салынған ғибадатхана.

Ол Камберлер саябағында, Panorama 1326 Бурса жаулап алу мұражайының үстінде, Даюоғлу моншасының төменгі жағында орналасқан. Атауын құрылысты салдырған Ситтӣ Хатунның есімінен алған. Бұл Бурсаға тән деп саналатын қалқан қабырғалы мешіттердің бірі. Мешіттің дәл сол жағында онымен бірге салынған сыбан мектебі, оның алдында бұлақ орналасқан.

Тарихы

Құрылысты салдырушы Ситтӣ Нефисе Хатун — Осман мемлекетінің алғашқы уәзірлерінің бірі саналатын Кара Тимурташ пашаның ұлдарынан, мемлекет қайраткері әрі қолбасшы Оруч бейдің қызы және Фатих Сұлтан Мехмед дәуіріндегі мемлекет қайраткері Заганос пашаның жұбайы. Мешіт Камберлер маңында (2007 жылы маңның атауы «Ебу Ишак» болып өзгертілді) орналасқандықтан, «Камберлер мешіті» деп те аталады.

Құрылысты 1459 жылы Ситтӣ Хатун салдырғаны мешіттің кіре берісінің үстіндегі сүлүс жазуымен жазылған жазбада айтылады. Мұнарасы 1855 жылғы Бурса жер сілкінісінен кейін қайта салынған.

Мешітті 1956 жылы Бурса көне жәдігерлер сүйгіштері қоғамы қалпына келтірді; 2008 жылы Уақыфтар бас басқармасы жөндеуден өткізді. 2012 жылы қалалық қайта құру нәтижесінде саябаққа айналған аумақтағы 15 ғасырдағы тағы бір құрылыс — Хатидже Сұлтан мешітімен бірге реставрациядан өтті.

Сәулеттік ерекшеліктері

Бұл Бурсаға тән деп саналатын қалқан қабырғалы мешіттердің бірі. Мұндай мешіттердің кіре беріс қасбетінде дене қабырғаларынан асып тұратын биіктікте салынған, үш аркалы алдыңғы қасбет қабырғасы болады. Ситтӣ Хатун мешітінде соңғы жамағат орнына кіру ортадағы үшкір аркалы ойықтан жүзеге асады. Осы ойықтың астында екінші бөлікті арка бар. Мешіттің қалқан қабырғасында зигзаг тәрізді кірпіш әшекейлер бар.

Төртбұрышты жоспарлы мешіт өлшемі 9 x 9 метр негізгі намаз залынан және үш бөлімді соңғы жамағат орнынан тұрады. Негізгі намаз залының үстінде ромб тәрізді белдеуге отырғызылған қорғасынмен жабылған күмбез бар. Қабырғалары екі қатар кірпіш, екі қатар қиыршық тастан қаланған. Мұнара негізгі намаз залының солтүстік-батыс бұрышында; қысқа төбелі, кірпіш денелі.

Жазба

Мешіт жазбасында мынадай сөздер бар:

Бұл құрметті мешіттің салынуына Оруч бейдің кешірілгір, рақымға лайық қызы Ситти Хатун бұйрық берді. Алла екеуін де кешірсін. Әмин, я Рабб. Кейін мұсылмандардың ісіне жарасын деп, суды толтырмау, суды пайдаланбау шартымен жер астындағы үш құпия су жолымен үш шелек/құмыра уақып етті. Бұл шарттарды өзгерткеннің дұшпаны Алла болсын. Жыл: һижра 864

Мектеп пен бұлақ

Мешіттің дәл шығыс жағындағы мектеп (Камберлер мұғалімханасы) — Фатих дәуірінен қалған жалғыз бастауыш мектеп. Оны Ситти Хатун мешітпен бірге салдырған. Молла Фенери имамы Хафыз Мехмед Өзкуршунджудың жеке меншігі болған бұл ескерткішті 1956 жылы Бурса көне жәдігерлер сүйгіштері қоғамы сатып алып, Уақыфтар бас басқармасына тапсырған.

Мешіт жазбасында құрылыста кастел (су жолы) бар екені айтылған. Бурса көне жәдігерлер сүйгіштері қоғамы жүргізген жөндеу кезінде мешіттің айналасынан үш су жолы анықталды. 2008 жылы Камберлер саябағын абаттандыру жұмыстары кезінде мешіттің алдынан кірпіш пен тастан қаланған, құрна бөлігі тастан жасалған бұлақ жер бетіне шығарылды.