Tortum Castle

Тортум қамалы (Гүржче: თორთომის ციხე), тарихи Тао аймағында, қазіргі уақытта Эрзурум облысының Тортум ауданына кіретін және ескі атауы Тортум болған Тортумкале ауылында Орта ғасырларда Гүржілерден қалған қамал.

Тарихы

Тұрғын орын ретінде Тортум қазіргі қала орналасқан жерде емес еді. Тортум қаласының орналасқан жерінің ескі атауы Нихах немесе Нихағ болып табылады. Нақтырақ айтқанда, Ф.Р. Маунселлдің 1902 жылғы ағылшынша «Олту‑Тортум» картасында бұл тұрғын орын «Нихагх» ретінде жазылған. Тұрғын орын ретінде қазіргі Тортумкале ауылы Тортум деп аталып отырды. Тортум қамалы және ескі Тортум ауылы орналасқан Тао, Орта ғасырлардағы Гүржистанды құрайтын аймақтардың бірі болды. Нақтырақ айтқанда, Османлы империясы бұл аймақ пен қамалды 16‑шы ғасырдың ортасында Гүржілерден қолға алған. Тортум қамалы да осы кезеңнен қалған. Қамалда шіркеудің болуы да бұл құрылымның Османлы дәуірінен бұрын салынғанын көрсетеді. Тортум қамалы 1978 жылы қорғауға алынатын мәдени мұра ретінде тіркелген.

Мимариясы

Тортум қамалы, қаптал таудың үстінде салынған және ішкі және сыртқы қамалдан тұрады. Қамалдан қалған жоғары қорғандық қабырғалар, шіркеу және қамал ішіндегі кейбір құрылымдардың қиратылған қалдықтары бар. Құрылысынан кейін қамал бірнеше рет жөнделгені қолданылған құрылыс материалдарынан түсініледі. Ішкі қамалдан тыс, оңтүстік жағында орналасқан Тортум қамалы шіркеуі бір қабатты құрылым. Шіркеудің бір қабырғасы шамамен толықтай мықты күйінде қалған.