Abiward

Абивард же Аби-вард — азыркы Түркмөнстандагы байыркы Сасанид шаары. Байыркы Абивард шаарында археологиялык казуулар 20-кылымда Какадан (орусча: Каахка) болжол менен 8 км батышта, 12 000 м² аянтта жүргүзүлгөн. Борбордук тепенин бийиктиги 60 фут, тегереги 700 фут.

Тарыхы

Ал Улуу Хорасан деп белгилүү тарыхый аймактын түндүк бөлүгүндө жайгашкан. Чек ара шаары катары кызмат кылып, ал байыркы Иран башкаруучулары Ички Азиядан көчмөндөрдүн чабуулдарын алдын алуу үчүн түзгөн чек ара турак жайларынын чынжырынын бир бөлүгүн түзгөн. Абивард, Ниса жана Серахс шаарлары менен катар жайгашкан азыркы Ахал облусунун аймагы Этек деп белгилүү болгон.

Бул жайдагы археологиялык изилдөөлөр 20-кылымда башталган.

2026-жылдын сентябрында Абивард мамлекеттик тарых-маданий коругунда казуулардын жана алдын ала консервациялоонун жаңы мезгили башталган. Иштер чептик комплекстин батыш секторунда жайгашкан 11-кылымдагы Жума мечитине багытталган. Мечит 19-кылымдын ортосунда сейсмикалык активдүүлүк жана адам факторлору себептүү толугу менен урап калган. 2026-жылдын талаа мезгилинде археологдор мечиттин монументалдуу порталынын (пештактын) фундамент негиздерин тапкан жана колдоочу пилондорун тазалашкан, бул орто кылымдардагы татаал инженерияны жана декоративдик кыш казуусун ачкан.

Сүрөттөлүшү

Байыркы шаардын археологиялык казуулары (Ашгабат менен Мервдин ортосундагы Транскаспий темир жолунун бир бөлүгү болгон) Кака темир жол станциясынан болжол менен 8 км чыгышта, 20-кылымда гана жүргүзүлгөн. Казуулардын жалпы аянты 12 000 м²ды түздү. Жай мурунку турак жайлар катары аныкталган бир нече дөбөлөрдөн жана бийиктиктерден турат. Борбордук дөбө 30 м бийиктикке көтөрүлөт жана айланасы болжол менен 350 м.

Абивард деген аттын өзүн бир нече гана тарыхый булактар эскерет (Аль-Мукаддаси жана «Худуд аль-Алам» сыяктуу). Алар анын «жетишерлик өнүккөн айыл чарбасын» жана «шексиз чек ара шаары катарындагы кызматынан таасирленген жергиликтүү калктын согушчаң мүнөзүн» гана белгилешет.

Ал Ирандагы азыркы Даргаз шаары менен байланыштуу; Абивардга жакын жерде Бандиан от ибадатканасы болгон.