Adana Archaeology Museum

Адана археология музейи (түркчө: Adana Arkeoloji Müzesi) — Адана шаарындагы, Киликиянын тарыхый мурасын камтыган музей. Музей азыркы учурда 1906-жылы Аристиди Симйоноглу тарабынан аймактын эң чоң өндүрүш ишканасы катары курулган мурдагы Симйоноглу (кийинчерек Милли Менсужат) текстиль заводунун имаратында жайгашкан. Ал Түркиядагы эң эски археологиялык музейлердин бири.

Тарых

Адана археология музейи Киликия Франциянын башкаруусунда болгон мезгилде, 1919-жылы негизделген. Коллекция башында жергиликтүү жарандар жана француз аскер кызматкерлери тапкан ар түрдүү буюмдардан турган; Константинополдогу Императордук музей менен түзүлгөн макулдашуу да Силифкеде сакталган айрым байыркы буюмдарды Адана музейине өткөрүп берүүгө мүмкүндүк берген. 1924-жылы Республика түзүлгөндөн кийин, Аданадан чыккан Аляназаде Халил Камил бей музейдин директору болуп дайындалган жана коллекция 1928-жылы жабылган Жафар Паша мечитинин медресе бөлүгүнө көчүрүлүп, андан кийин коомчулук үчүн ачылган.

1950-жылы музей Курукёпрюдөгү мурдагы грек православ чиркөөсүнүн имаратына көчкөн. Тарсус/Гёзлюкуле (1934), Мерсин/Юмуктепе (1936), Жейхан/Сиркели (1938) жана Юрегир/Мисис (1958) жерлеринде жүргүзүлгөн казуулар учурунда табылган, өзгөчө Киликиянын алгачкы доорлоруна таандык буюмдар музейге чогултулган, ал акырында музей директору Али Рыза Ялман (Ялкын) 1933–1940-жылдар аралыгында чогулткан этнографиялык буюмдар менен толук толуп калган. Бул ошондой эле Кахраманмараштан Газиантепке чейинки аймактан сатылып же сот чечими менен алынган буюмдарды сактаган жалгыз аймактык музей болгон. Музей 1972-жылдын 7-январында E5 мамлекеттик жолу менен Физули көчөсүнүн кесилишиндеги Сейхан дарыясынын батыш жээгине көчкөн.

Адана музей комплекси (түркчө: Adana Müze Kompleksi) долбоору 2010-жылдардын башында борбордук өкмөт тарабынан башкарылган музейлерди бир жерге чогултуу үчүн башталган. Мурдагы Симйоноглу (кийинчерек Милли Менсужат) текстиль фабрикасы комплекс үчүн жер катары тандалган, анткени завод 1906-жылдан калган текстиль машиналарын өтө чоң аянтта камтыган чыныгы чөйрөгө ээ болгон. Музей башында Шаар музейин, Айыл чарба музейин, Өнөр жай музейин, Этнография музейин, Балдар музейин жана Мозаика музейин камтыган. 2019-жылы Адана археология музейи бул жерге көчкөн. Ошол эле учурда чоң мозаика бөлүмү да ачылган. Мурда эски музейдин багында турган көптөгөн буюмдар эми жабык жайда, табигый шарттардан корголгон абалда турат.

Коллекциялар

Музейде хетт доорунан калган көптөгөн буюмдар бар, мисалы, арабада турган кудайдын айкели жана көптөгөн стелалар. Бирок андан мурдагы жана кийинки доорлордун буюмдары да (неолит, коло доору, темир доору, архаика, Рим, Византия, Осмон) мол. Рим экспонаттарына бай гирлянда оюулары менен кооздолгон саркофагдар, кумуралар, катапульта октору, жазуулар, курмандык алтарлары жана ар кандай архитектуралык элементтер, айнек буюмдар, керамика жана зер буюмдар кирет. Аймактагы атайын казуулардан табылган буюмдар өз алдынча көргөзмөгө коюлган. Троя согуштарын бийик рельефте чагылдырган Тарсустан табылган мрамор саркофаг Ахиллес саркофагы деп аталат. Ошондой эле Сейхан бенди көлүнүн суусу астында калган байыркы Августа шаарынан табылган, Медуза сүрөтү түшүрүлгөн саркофаг жана Караташтагы байыркы Магарсус шаарынан табылган чыныгы өлчөмдөгү коло Караташ айкели да бар.

Музейде б.з. III–IV кылымдарына таандык, Тианалык Аполлониусту эскерген жалгыз маалым жазуу сакталып турат.