Aenus

Энез — Түркиянын Чыгыш Фракиясындагы Эдирне провинциясынын шаарчасы. Шаарчанын байыркы аты Аинос (грекче: Αίνος) болгон, латынчасы Энус. Ал Энез районунун борбору. Калкы 4301 киши (2022). Мэр — Өзкан Гюненч (CHP).

Энез кошуна Греция менен чекти түзгөн Мериç/Эврос дарыясына жөлөнгөн эски шаар борборунан; лагунанын аркы жагындагы түштүк-батышта 3 км алыстыктагы порт жана Пырланта жээгинен; жана дагы 2 км түштүктө жайгашкан, негизинен ички туристтер үчүн курорттук тилке катары өнүктүрүлгөн Алтынкум сахили (Алтын кум жээги) бөлүктөрүнөн турат.

Энездин грек чек арасына жакын жайгашканына карабастан, бул жерде кургактык аркылуу өтүү пункту жок. Грецияга чекарадан өтүү үчүн түндүккө, Ипсалага чейин жол жүрүү керек.

Жайгашуусу

Шаарча Мериç дарыясынын (грекче: Эврос, тарыхый аты Гебрус) сол (чыгыш) жээгинде, анын эстуарий Сарос булуңуна (байыркы Мелас булуңуна) жана андан Эгей деңизине куюлуу жеринде кеңейген жерде жайгашкан. Энез кенен саздар менен курчалган таш кырка жотону ээлейт. Байыркы грек мезгилинде ал Кара деңизден Эгей деңизине чейинки соода жер жолунда жатып, чыгыш жана борбордук Фракияда өндүрүлгөн жыгачты жана мөмөлөрдү ташуучу порт болгон.

Байыркы доор

Байыркы грек Аинос/Энус шаарынын мифтик жана ат берген негиздөөчүсү кудай Аполлондун уулу жана Кизиктин атасы болгон Энеус деп айтылат. Посейдондун уулу Полтис деген дагы бир мифтик башкаруучу, Геракл Энуска келгенде аны конок кылган. Ошол учурда Геракл Полтистин маскара бир тууганы Сарпедонду Энустун жээгинде өлтүргөн. Страбонго ылайык, Сарпедон Энустун жанындагы жээк тилкесинин аты, демек Полтис менен Сарпедон экөөнүн тең ат берген инсандар болгону көрүнүп турат.

Суда эмгеги биринчи отурукташкандар Алопеконнестен келген гректер болгонун, кийин андан да көп отурукташкандар Митилена менен Кимеден келгенин айтат, бул Харпократиондун жазгандары менен төп келет.

Болжол менен аттардын окшоштугунан улам, Вергилий шаарды Эней Трояны кыйратканнан кийин негиздеген деп жазган. Анын байыркылыгынын бир кыйла ишенимдүү белгиси «Илиададан» келет, анда Гомер Троянын Фракиялык союздаштарын жетектеген Пейрустун Энустан чыкканын эскерет.

Геродот (7.58) жана Фукидид Энус Эолия колониясы болгонун айтышат. Псевдо-Скимн жана Хиостук Скимн (696) колонисттер Лесбос аралындагы Митиленадан келгенин айтышат, ал эми Стефан Византиялык алар (ошондой эле?) Кумаедан келгенин айтат. Страбонго ылайык (319-бет), бул жердин андан мурдагы аты Полтиобрия болгон, ал эми Стефан аны Апсинтус деп да атаганын айтат.

Афинанын баш ийген союздашы катары, Энус б.з.ч. 425-жылдагы Сфактерия салгылашуусуна пельтасттарды берген жана б.з.ч. 415-жылы Сицилия экспедициясына аскер жөнөткөн.

Эллинизм доорунда Аинос бир нече жолу ээсин алмаштырган. Македон бийлиги мезгилинен кийин, шаар Искендер Зулкарнайындын өлүмүнөн кийин Фракиялык Лисимахтын карамагына өткөн, андан кийин ал б.з.ч. 281-жылы Корупедиум салгылашуусунда анын жеңилип, каза болушунан кийин Селевкидер империясы тарабынан алынган. Андан кийин ал болжол менен б.з.ч. 246-жылы Үчүнчү Сирия согушунун натыйжасында басып алынганда, Птолемейлер падышалыгынын ээлигине өткөн, кийинчерек б.з.ч. 200-жылы Македониялык V Филипп, андан кийин Улуу Антиох тарабынан басып алынган, ал аны б.з.ч. 185-жылы римдиктерге жоготкон, ошондон кийин римдиктер Энусту эркин шаар деп жарыялаган. Ал Улуу Плиниянын мезгилинде дагы деле эркин шаар болгон.

Византия доору

Шаар VI кылымдагы Гиероклдун «Синекдемосунда» Родопа провинциясынын шаарларынын арасында биринчи болуп эскерилет. I Юстиниандын (бийлиги 527–565) тушунда шаар дубалы бийиктетилген жана мурда корголбогон жээк бекемделген. Орто Византия доорунда шаар Фракия фемасынын курамында болгон. 1091-жылы, жакынкы Лебунион кыштагында, император I Алексей Комнин (бийлиги 1081–1118) жана анын кумандык союздаштары печенегдерге талкалоочу жеңилиш берген. 1189-жылы шаар Швабия герцогу Фридрихтин жетекчилиги астындагы Үчүнчү крест жортуулунун жоокерлери тарабынан тонолгон, жашоочулары кеме менен качкан. 1204-жылдагы Partitio Romaniae документинде шаар өзүнчө район (catepanikium de Eno) катары катталган. Латын бийлиги мезгилинде ал католик епископунун (Трайанополистин сюффраганы) тактысы болгон, ал эми 1219-жылдагы документте крест жортуулчулардын барондору Балдуин де Айно жана Готфрид де Маири шаардын иелери катары эскерилет. 1237-жылы куман талоончулугу шаарга жеткен, ал эми 1294-жылы аны Константин Тих жетектеген болгарлар жана алардын татар союздаштары, Византиялыктар султан II Кайкавусту бошотмойунча, курчоого алышкан. 1265-жылдын июнунда император VIII Михаил Палеолог венециандыктарга шаарда отурукташуу жана соода кылуу укугун берген.

1347-жылы Монферрат маркизи Жан Палеолог шаарды ээлеп алууну пландаган. 1351-жылы V Иоанн Палеолог улук император VI Иоанн Кантакузинден Аиносту талап кылган. Андан кийинки жарандык согушта, Палеолог 1352-жылдын 10-октябрында бул жерде Венеция менен келишим түзүп, Тенедос аралын күрөөгө коюу менен каржылык жардам алган. Палеологдун серб жана болгар союздаштары Кантакузиндин осмон союздаштары тарабынан жеңилгенден кийин, Аинос Кантакузинге берилгендер тарабынан басып алынган жана сүргүндөгү Эпир башкаруучусу II Никифор Орсинге баш ийдирилген. Бирок, серб императору Стефан Дусандын жана анын Фессалиядагы башкаруучусу Прельюбдун 1355-жылы каза болушунан кийин, Никифор шаарды таштап, ата-бабаларынын мурасын талап кылуу үчүн Фессалияга сүзүп кеткен. Анын жок мезгилинде, адмирал Лимпидариос, Никифордун аялы Мария Кантакузиненин (VI Иоаннын кызы) каршылыгына карабастан, шаардын көзөмөлүн ээлеген. Мария шаардын цитаделинде өзүн камап алып, бир аз убакыт каршылык көрсөтүүнү улантып, андан кийин кетүүгө макул болгон.