Amasya Museum

Амасья музейи, Амасья археология музейи (түркчө: Amasya Müzesi же Amasya Arkeoloji Müzesi) деп да белгилүү, — Түркиянын түндүгүндөгү Амасья шаарындагы улуттук музей, ал шаарда жана анын тегерегинде табылган археологиялык буюмдарды, ошондой эле аймактын маданий турмуш тарыхына байланышкан этнографиялык предметтерди көргөзмөгө коёт. 1958-жылы негизделген музей он бир тарыхый цивилизацияга таандык болжол менен жыйырма төрт миң көргөзмөлүк буюмга ээ.

Тарыхый маалымат

1925-жылы Султан Байезид II комплексинин ичиндеги мадрасанын эки бөлмөсүндө музей кампасы түзүлгөн, ал жерге бир нече археологиялык буюм жана ислам доорунун бир нече мумиясы чогуу сакталган. Музейдин расмий негизделиши 1958-жылдын июнунда болгон. Көргөзмөлүк буюмдардын саны көбөйгөндүктөн көбүрөөк орун талап кылынганда, 1962-жылы инвентарь 13-кылымга таандык, селжук доорундагы монументалдуу имарат — Гёкмедресе мечитине көчүрүлгөн. Музей учурдагы жаңы заманбап имаратка 1977-жылдын 22-мартында көчүрүлгөн. Көргөзмөлүк буюмдарды хронологиялык тартипте кайра жайгаштыргандан кийин, ал 1980-жылдын 14-июнунда коомчулук үчүн ачылган.

Музей

Музей үч кабаттуу имаратта жайгашкан. Жер астындагы кабатта кампа, лаборатория жана тейлөө бөлүмдөрү бар. Биринчи кабатта кичине көргөзмө бөлмөсү, кичине дүкөнчө жана эс алуу бөлмөсү жайгашкан. Жогорку кабатта археологиялык буюмдарды жана этнографиялык предметтерди камтыган эки чоң көргөзмө залы бар. Музейдин багында Ильхандар доорунан калган таш буюмдар жана Месуд I мүрзөсүнүн ичиндеги мумиялар көргөзмөгө коюлган.

Музейде 5574 археологиялык жана 17287 этнографиялык буюм, ошондой эле изилдөө максатындагы 1247 предмет бар.

Биринчи кабат

Биринчи кабаттагы көргөзмөлөрдүн арасында Бафра жанында чөккөн кемеден табылган рим жана византия доорунун амфоралары, рим доорундагы үч терракота жана византия доорундагы бронза саркофаг, Дионис менен уулун чагылдырган эллинизм мезгилинин рельефи, рим доорунан калган дин кызматчынын торсо айкели, селжук жана осмон доорундагы мечиттер менен мадрасалардын түп нуска мрамор жазуулары, кечки византия мезгилинин фигуралары менен жыгач эшик канаты, селжук доорундагы Гёкмедресе мечитинин жана осмон доорундагы Мехмед Паша мечитинин эки канаттуу жыгач эшиктери бар. Ошондой эле Орус-Түрк согушу учурунда көчүп келген азербайжандар бул аймакка алып келген килемдер, намаз килемдери жана жүк баштыктары көргөзмөгө коюлган.

Жогорку кабат — археологиялык бөлүм

Жогорку кабаттагы археологиялык бөлүм жергиликтүү археологиялык казуулардан табылган буюмдарды камтыйт, анын ичинде эрте бронза доорунун (б.з.ч. 3500–2100) жана хеттердин (б.з.ч. 1400–1200) чопо идиштери, бронза канжарлары менен балталары, ийнелери, токуу салмактары жана мөөрлөрү, Амасья фигурасы деп белгилүү болгон хетт бороон кудайы Тешубдун фигурасы, Урарту падышачылыгынын (б.з.ч. 900–600) алынган бронза билериктери менен идиштери, фригиялыктардын (б.з.ч. 850–600) курмандык чала идиштери, скиф атчан аскеринин темир кылычы жана ар түрдүү металл согуш курал-жарактары (б.з.ч. 6-кылым), эллинизм мезгилинин табактары жана кантаросу, көз жаш идиштери, айнек жыпар жыт идиштери, табактар, терракота кантаросу, театр маскалары, бронза идиштер, рим доорунун ар кандай алтын, күмүш жана айнек аялдар зер буюмдары, эллинизм жана рим доорунун майлуу чырактары жана бронза монеталары, византия доорунун жез монеталары, селжук доорунун күмүш монеталары жана осмон доорунун алтын монеталары, жана акыры, ар кандай византия доорунун (б.з. 476–1453) буюмдары бар.

Жогорку кабат — этнографиялык бөлүм

Музейдин бул бөлүмүндө 19-кылымдагы осмон үй-бүлөлөрүндө колдонулган жез идиштер — чайнектер, жуунуу идиштери, чакалар, кол жуугучтар жана тамак бышыруу казандары; осмон аялдары кийген ар кандай зер буюмдары; осмон доорунун седеп менен кыйыштырылган жыгач кашыктары, кутучалары, сандыктары жана такалары; бардык түрдөгү осмон куралдары; селжук жана осмон керамикалык табактары жана суу кумурасы; жыгач астролаблар, компастар жана глобустар сыяктуу астрономиялык куралдар; жалтырак саймалуу барыкат менен жасалган түйүнчөктөр жана моюн кийимдер сыяктуу осмон мончо буюмдары; күмүш жана эмальданган аңчы кутучалуу кол саатары жана жыгач кутучалуу маятник саатары сыяктуу убакыт өлчөө куралдары; айнек жана керамикалык керосин чырактары сыяктуу жарык берүү шаймандары; осмон доорунун чай, кофе жана тамеки ичүү буюмдары; хан буркундары; тумарлар; кол менен жазылган Куран китептери; жазуу буюмдары; окуу тактайлары; Султандын туграсы бар жарлык документтери, жана желектер, туулар жана байрактар көргөзмөгө коюлган.

Ачык асман астындагы көргөзмө

Музейдин батыш тарабындагы бакта хеттердин, эллинизмдин, византиянын, ильхандардын, селжуктардын жана осмондордун мезгилдерине таандык чоң өлчөмдөгү таш буюмдар көргөзмөгө коюлган. Булар — хетт дарбаза арстан айкелдери, эллинизм жана рим доорунун эпиграфиялары, иониялык жана коринф ордериндеги капителдер, мрамор жана акиташ таштан жасалган рим саркофагдары, жазуулар жана чек ташы тилкелер, византиялык стелалар жана архитектуралык элементтер, ошондой эле ильхандар, селжуктар жана осмондор мезгилинин имарат жазуулары, мүрзө ташы, терракота идиштери жана мечит мамычасынын капители.

Месуд I мүрзөсүнүн ичинде ильхандар доорунан (1256–1335/1353) калган алты мумия көргөзмөгө коюлган. Музейдин бул бөлүгү эң көп зыярат кылынат. Мумиялар бул жерге Амасьядагы эки мечит көрүстөнүнөн көчүрүлгөн.

Жетүү жолу

Музей шаар борборундагы Мустафа Кемаль Паша проспектинде жайгашкан. Ал жергиликтүү убакыт менен күн сайын саат 8:30дан 19:00гө чейин ачык (кышкы айларда 17:00). Кирүү акысы 5,00 түрк лирасы (болжол менен 1,67 АКШ доллары).