Cafer Höyük

Жафер Хёюк — Түркиянын Малатья шаарынан болжол менен 40 км (25 миль) түндүк-чыгышта, Евфрат өрөөнүндө жайгашкан археологиялык объект. Ал он миң жылдан ашык мурда неолит революциясы мезгилинде жашалган.

Жашоо мекени

Каракая тосмосунун курулушу дөбөнүн түндүк-чыгышын сууга каптаган. Сактоочу казуу иштерин 1979-1986-жылдары Жак Ковэндин жетекчилиги астында Франциянын Улуттук илимий изилдөө борбору (CNRS) жүргүзгөн. Объектте табылган буюмдар палеолит, идиш-аякка чейинки неолит, идиш-аяктуу неолит, Эрте коло доору мезгилине, ошондой эле бир нече орто кылымдык табылгаларга таандык. Объектте колдонулган курулуш ыкмалары Чайёнюда колдонулгандарга окшош, Ковэн «камера-план» баскычы деп атаган, үч бөлмөлүү тик бурчтуу балчык кыштан курулган курулуштар болгон. Үйдүн дубалдарына чегилген буйвол мойну сурөттөрү Чаталхёюктен табылганга окшош жаныбарчылыкты көрсөткөн. Жаныбар эмес, эгин колго алынган өстүрүлгөн жарыктар алгачкы далилдери бул баскычтан бир аз мурда көрүнөт. Бул деңгээлде мал чарбасынын далили табылбаган, бирок ал кийинчерээк PPNB мезгилинде өнүккөн. Дөбөнүн өзгөчөлүктөрү эркек жана ургаачы фертилдик белгилерин билдирет деп болжолдонот. Казуу учурунда эркек кудайлар деп болжолдонгон курмандык айкелчелер да табылган.

Жашоо мекенинин «эски мезгилинде» куралдар үчүн негизинен чарт таш колдонулган, бирок «орто мезгилде» обсидиан барган сайын көбүрөк колдонулат. «Жаңы мезгил» болжол менен 90% обсидиан колдонулганын көрсөтөт. Эки балдын скелети менен кошо, скелеттер да табылган. Кой итинин скелети табылган, бул алгачкы баскычта коёндор, ошондой эле жапайы доңуз, элик, түлкү жана башка аң сыяктуу чоңураак жаныбарлардын уулоосун көрсөтөт. Кой менен эчки эки тең уулаган, ал эми аюу менен барс сөөктөрүнүн аз саны да табылган. Табылгалар кийинки баскычтарда чоңураак аңдардын уулангандыгын көрсөткөн.

Казуунун алгачкы катмарларында жапайы эммер жана эйнкорн буудайы табылган. Кийинки катмарларда буудай, арпа, жасмык жана нокот жапайы түрлөрү менен кошо өстүрүлгөн түрүндө табылган. Бул катмарларда дан сактоочу жайлар да табылган. Казуунун алгачкы катмарлары жапайы эммер жана эйнкорн буудайынын далилдерин көрсөттү. Табылгалардан бул эки дан өсүмдүгү биринчи колго алынганы, аларды жасмык, нокот жана векча, андан кийин арпа ээрчигени көрүнгөн. Бул далил Виллем ван Цейстти колго алынган өсүмдүктөр Тавр тоолору жана Түндүк Сирия аймагына PPNB мезгилинин ортосуна чейин кирген эмес деген божомолго алып келген.

Ковэн жашоо мекенинин курулушунун ар кандай баскычтарынын майда чиймелерин жасап, «эски мезгилди» болжол менен б.з.ч. 8450-7180-жылдардагы радиокарбон даталары менен Идиш-аякка чейинки неолит Bга таандык кылды. Акыркы калибрлөөлөр эң алгачкы катмарлардын датасын б.з.ч. 8920-жылга чейин артка жылдырды.