Church of Mary

Мария чиркөөсү (түркчө: Meryem Kilisesi) — Эфесте (азыркы Түркиядагы Селчуктун жанында) жайгашкан, Теотокоско ("Кудайдын энеси", б.а. Ыйык Мария Кыз) арналган байыркы христиан собору болгон. Ал ошондой эле Соборлор чиркөөсү деп да белгилүү, анткени алгачкы христианчылык тарыхы үчүн маанилүү бир нече собор (Эфестин Биринчи, Экинчи жана Үчүнчү соборлору) бул жерде өткөрүлгөн деп болжолдонот, бирок алардын ичинен халкидон христиандары тарабынан гана Биринчиси кабыл алынат. Чиркөө Эфестин портунун жанындагы Олимпейондун (Адриан Олимпиос ибадатканасынын) түштүк стоасында жайгашкан.

Тарых

Чиркөө V кылымдын башына, Эфес шаары 431-жылы Эфестин Биринчи соборунун (үчүнчү Экумендик собор) өткөн жери катары белгилүү болгон мезгилге таандык. Имарат так ошол үчүнчү Экумендик собор үчүн (430-жылдын ноябрында чакырылган, 431-жылдын июнунда ачылган) курулган болушу мүмкүн, анда Кудайдын энеси үчүн Теотокос наамы ортодокс деп жарыяланган. Эң акыркы археологиялык далилдер курулманын б.з. III кылымында таштап кетилген, "Музалар залы" деп белгилүү болгон мурдагы рим базилика сымал имараттын урандыларынын үстүнө курулганын көрсөтөт. Бир салт боюнча, Мария чиркөөсү (же Эфестеги анын мурдагысы) Ыйык Мария Кызга арналган эң байыркы белгилүү христиан чиркөөсү деп эсептелет.

Болжол менен 500-жылы эфестиктер бул чиркөөнү монументалдуу соборго чейин кеңейтишкен, анын апсидасы менен мамылары бүгүнкү күндө жарым-жартылай сакталган. Ал кеч байыркы доордо Эфес епископунун отургучу катары кызмат кылган.

Мария чиркөөсүндөгү жазуу Эфесте андан да байыркы синагога болгонун көрсөтөт.