Goziyon madrasa

Ғозиён мадрасасы (сөзмө-сөз: «ишеним жоокерлери»), Ғозиён Калон («Чоң Ғозиён») деген ат менен да белгилүү — Өзбекстандын Бухара шаарындагы архитектуралык эстелик жана мадраса. Ал XV–XVII кылымдарда курулган.

Ал XVIII–XIX кылымдарда мусулман мектеби катары иштеген, ар кайсы шаарлардан студенттер окууга келишкен.

Ал Бухара шаарынын тарыхый борборунун курамында ЮНЕСКОнун Дүйнөлүк мурастар тизмесине кирген.

Жайгашкан жери

Ғозиён мадрасасы Бухаранын шаар борборунда, байыркы Ғозиён кварталында жайгашкан. Бул аталыш көчөдө жайгашкан, 44 бухаралык шейиттин бири болгон ишеним жоокери имам Ғозийдин урматталган мүрзөсүнүн ысымынан алынган. Мадраса Жойбор жана Имам Ғазолий Валий көчөлөрүнүн кесилишинде жайгашкан. Мадрасанын жанында Кожа-Говкушон архитектуралык ансамбли жана XIX кылымда курулган имаратта жайгашкан «Ховли Пойон» мейманканасы бар.

Мадрасанын имараттары студенттерди жайгаштыруу үчүн колдонулган, сабактар болсо ошол эле кварталдагы Мулло Мухаммад Шариф мадрасасында өтүлгөн. Бул имарат жарым жыгачтан («ёгоч») жасалган Чубин мадрасасы менен чектешет. Мадрасалардын бул жерде топтолушу, бул кварталдын Бухаранын билим берүү борборлорунун бири болгонун көрсөтөт.

Сыпаттамасы

XV кылымдан бери белгилүү бул мадраса, «Ғозиён хурд» (кичине Ғозиён) мадрасасы менен кошо, кош мадрасалар комплексин түзгөн. Ансамблдин калыптанган мезгили 1535-жылга туура келет. Ғозиён мадрасасынын заманбап имараты (1730–34-жж., төмөндө караңыз) бир кабаттуу имарат, Бухаранын жергиликтүү архитектуралык стилинде курулган бийик монументалдуу фасады менен, бул Бухаранын башка мадрасаларына салыштырмалуу кичине. Имараттын эски бөлүгү аркалуу жана жарым-жартылай оймо-чиймелер менен кооздолгон. Комплекс устат Фатхуллох тарабынан Мухаммад Шарифтин каражатынын эсебинен курулган.

Күмбөздүн ичиндеги эң бийик чекит алтын жана майолика жазуу менен кооздолгон, анда салттуу метафоралардан турган бийик поэтикалык арноо жазылган, ал каражат берген Мухаммад Шарифти жана устат-мугалим Фатхуллохду даңктайт. Бул имарат курулушу башталгандан төрт жыл өткөндөн кийин бүткөрүлгөн. Күмбөздүн аркасына жазылган ыр саптары «Аз Мухаммад Шариф бе-ин нишон» («Бул Мухаммад Шарифтен калган белги») деп айтылат, бул курулуштун бүткөрүлгөн жылынын хронограммасын камтыйт жана хижра боюнча 1146-жылды (1733–34-жж.) көрсөтөт.

Имараттын өзү симметриясыз, дубалдары кыштан курулган. Имараттын эски бөлүгүнүн аркалуу алдыңкы бети айнек менен капталган. Мадрасанын тышкы бөлмөсүнүн шыбы оюлган мрамор менен сулуу кооздолгон.