Hadrianopolis in Paphlagonia

Пафлагониядагы Адрианополис (байыркы грек тилинде: Ἁδριανούπολις ἐν Παφλαγονίᾳ) — Кичи Азиядагы (азыркы Түркия) Пафлагониянын түштүк-батышында, азыркы Эскипазардан 3 км батышта жайгашкан шаар болгон.

Бул жерде, жок дегенде, б.з.ч. 1-кылымдан б.з. 8-кылымына чейин адамдар жашаган. Шаарга б.з. 2-кылымында рим императору Адриандын ысымы берилген. Шаар дагы Кесария же Кайсария (Καισάρεια) жана Проселемене деген аттар менен да белгилүү болгон.

Тарых

Адрианополисте кеч эллиндик, рим жана эрте византия мезгилдеринде конуштар болгон.

Император I Феодосий (347–395) Пафлагония менен Битиниянын бир бөлүгүн Хонориас деп аталган жаңы провинцияга бириктиргенде, Адрианополис Хонориададагы Адрианополис деген ат менен белгилүү болуп калган — байыркы епископ кафедрасынын бул аты азыр Annuario Pontificio тизмесине кирген титулдук кафедралардын арасында сакталып калган.

Бул жер ыйык Алипий Столпниктин жана Пафлагониялык ыйык Стилиандын төрөлгөн жери катары белгилүү.

Казуу иштери

Казуу иштери 2003-жылы башталган. Археологиялык беткидалап иликтөөлөр байыркы шаардан коомдук мүнөздөгү 14 курулушту жана башка объектилерди ачты. Бул коомдук курулуштардын арасында эки мончо, эки чиркөө, коргоо курулушу, аска мүрзөлөр, театр, доңголок жана күмбөз түзүлүштөгү курулуш, монументалдык культ оюгу, дубалдар, вилла, башка монументалдык курулуштар жана бир нече диний курулуштар бар. Чиркөөлөрдүн подулдары мозаикалар менен кооздолгон, аларда Библияда айтылган Гихон, Пишон, Тигр жана Евфрат дарыялары сүрөттөлгөн. Байыркы шаардын мозаикаларында, ал Зевгма байыркы шаарына салыштырылып келет, ар кандай жаныбарлар да сүрөттөлгөн.

Анатолиядагы эң байыркы белгилүү чиркөөлөрдүн бири Адрианополисте казылып табылган. 2019-жылдын декабрында археологдор 1800 жыл мурда жасалган акиташ плитаны тапкан, анда, болжол менен, Деметрди сүрөттөгөн аялдын силуэти бар. Археолог Эрсин Челикбаштын айтымында, плитанын бетинде: «Главктын уулу Гераклид» деген жазуу болгон. «Плитада салттык кийим кийген, оң колунда буудай масактарын көтөргөн жана белинде жылан сүрөттөлгөн кемер тагынган аялдын сүрөтү бар. Бул, баарынан мурда, түшүм жана дыйканчылык кудайы Деметр болушу мүмкүн» — деп белгилейт Эрсин Челикбаш.

2022-жылы рим чеберинде көп түстүү тоос куш жана жүзүм себети менен кооздолгон амфора сүрөттөрү бар жаңы мозаикалар табылган. Геофизикалык жана башка иликтөөлөр азырынча байыркы шаардан 14 коомдук курулуш жана башка объектилерди ачты.