Hatay Archaeology Museum

Хатай археология музейи (түркчө: Hatay Arkeoloji Müzesi) — Түркиянын Антакья шаарынын археология музейи. Ал рим жана византия доорлорунун мозаикаларынын кеңири жыйнагы менен белгилүү. Музей Хатайдын башкы шаары Антакьяда жайгашкан. Музейдин курулушу 1934-жылы француз археологу жана байыркы буюмдар инспектору Клод М. Прост сунушу боюнча башталган. Ал 1938-жылы бүткөрүлгөн жана Хатайдын Түркия менен биригишинен кийин 1939-жылы Түркиянын карамагына өткөн. Музей 1948-жылы коомчулук үчүн ачылган, 1975-жылы реконструкция жана кеңейтүүдөн кийин кайра ачылган. Эски жай бошотулган, азыр музей жаңыдан курулган имаратта жайгашкан (экинчи баскычтын ачылыш датасы 2019-жыл), ал эски имараттан алда канча чоң жана анда жакында казылып чыгарылган экспонаттар бар.

10 700 м² көргөзмө мейкиндигинде 3 500 м² мозаика көргөзүлгөн жана жалпы жабык мейкиндиги 32 754 м² болгон бул музей дүйнөдөгү эң чоң мозаика музейи деп эсептелет.

Музей 2023-жылкы Түркия-Сирия жер титирөөсүндө бир аз зыян тарткан.

Жыйнак

Хатайда эллиндик доордон жана II–III кылымдардагы рим доорунан калган бай мозаика жыйнагы бар. Алар байыркы Дафне, Селевкия Пиерия (Самандаг), Антиохия жана Тарс шаарларынан табылган.

Мозаикаларда сүрөттөлгөн эң белгилүү элестердин арасында мас болгон Дионис, Орфей, бийчилер, Дефнеден (Якто) Калтырылган Ариадна бар. Мамы башчалары, курмандык чалынуучу курулуш, культ элеси, бас-рельеф, фреска жана айкелдер хетт доорунан рим доорго чейинки мезгилге таандык. Алар Амик түзөңүндөгү дөбөлөрдөгү казуулардан табылган.

Музейдеги чыгармалар табылган жерине жараша жайгаштырылган.

Гюнейде, Дехеп, Чаталхёюк, Таинат, Аль-Мина, Ак-ана, Дефне-Харбие жана башка дөбөлөрдө, телдерде жана урандыларда казуулар жүргүзүлгөн. Жыйнакка Антакья жана анын тегерегиндеги аймактардан алынган буюмдар да кирет.

Музейдин жыйнагына ошондой эле палеолит доорунан бүгүнкү күнгө чейинки аймактын искусствосу менен маданиятын чагылдырган буюмдар кирет. Буюмдар дубал нишаларында көргөзүлөт. Бөлмөнүн башка дубалдарында хронологиялык тартипте жайгаштырылган сейрек монеталар жыйнагы коюлган витриналар турат. Музейдин багында рим доорунун саркофагдары, курулуш таштары жана суу идиштери бар.

1999-жылы немис археологу Юта Мейшнер Хатай археология музейинин грек жана рим айкелдерин изилдөөгө жана жарыялоого уруксат алган.

2012-жылдын башында музейге келүүчүлөрдүн санын көбөйтүү аракетинин бир бөлүгү катары жыйнактын бир бөлүгү санарипке айландырылган.

Калыбына келтирүү

2014–2015-жылдары жүргүзүлгөн калыбына келтирүү иштери бир нече маанилүү иш туура эмес аткарылгандан кийин жана жергиликтүү басма сөз бул маселени коомчулуктун көңүлүнө салгандан кийин токтотулган.