House of the Virgin Mary

Мариям Ана үйү (түркчө: Meryemana Evi же Meryem Ana Evi, «Ыйык Мариям Ананын үйү») — Түркиядагы Сельчуктан 7 километр (4,3 миля) алыстыкта, Эфестин жанындагы Коресс тоосунда (түркчө: Bülbüldağı, «Булбул тоосу») жайгашкан католик ыйык жайы.

Үй XIX кылымда, рим-католик мамысы жана көрөгөчү болгон бактылуу Анна Катарина Эммерихтин (1774–1824) көргөн көрүнүштөрүнүн сүрөттөлүшүн ээрчип табылган, ал көрүнүштөр анын өлүмүнөн кийин Клеменс Брентано тарабынан китеп катары жарыяланган. Католик чиркөөси эч качан үйдүн чыныгылыгы боюнча оң же терс пикир билдирген эмес, бирок жай табылгандан бери туруктуу зыяратчылардын агымын кабыл алып келет. Анна Катарина Эммерих 2004-жылдын 3-октябрында Ыйык Ата Иоанн Павел II тарабынан бактылуу деп жарыяланган.

Христиан жана мусулман зыяратчылары бул үйгө, Ыйса Пайгамбардын апасы Мариям Ыйык Иоанн тарабынан ушул таш үйгө алынып келинип, өз жердеги өмүрүнүн калган бөлүгүн ушул жерде өткөргөн деген ишенимге негизделип келишет.

Экинчи Ватикан собору документи Nostra Aetate иштелип чыгуу учурунда, Марониттик Католик архиепископу Пьетро Сфейр Мариям үйүн жана Мариямды урматтоону христиандар менен мусулмандар үчүн жалпы кызыгуу маселеси катары белгилеген. Марониттик рит архиепископу П. Сфейр (Рим) De non christianis декларациясынын мусулмандардын бир жана сыйлык берүүчү Кудайга сыйынуусуна берген шилтемесин жетишсиз деп эсептеген. Мухаммеддин Ыйсанын Мариям аркылуу, аялдардын арасында эң жогору көтөрүлгөн адам аркылуу, кыз бойдон боюна бүтүп төрөлгөнүн ырастаганы да эскерилиши керек. Архиепископ алгачкы мусулмандардын христиандарга жана христиан ишенимдерине карата көрсөткөн урмат-сыйын эскерткен. Ал декларация мусулмандардын аз маанилүү маданий факторлоруна караганда, алардын ишенгенине жана ишенимге сунуштаган чындыктарына көбүрөөк көңүл бурушу керек деп ырастаган.

Ыйык жай бир нече папалык апостолдук батаны жана Павел VI, Иоанн Павел II жана Бенедикт XVI сыяктуу бир нече Ыйык Атанын зыяратын татыктуу көргөн.

Жайдын сүрөттөлүшү

Ыйык жайга бараткан жолдо, зыяратчылар Эфестеги базиликадагыдан чоңураак, ачкыч көзүнө окшош формадагы чөмүлдүрүү көлмөсүнөн өтүшөт. Христиандардын алгачкы жамааты жакынкы римдиктерден качуу үчүн ушул жерде обочолонуп жашаган же чөмүлдүрүлгөн болушу мүмкүн деп эсептелет.

Ыйык жайдын өзү анча чоң эмес, аны бир кыйла жөнөкөй капелла деп сүрөттөсө болот. Сакталып калган таштар менен курулуш Апостолдор доорунан бери белгилүү, ошол мезгилден сакталып калган башка имараттарга дал келет, бирок жайдын сыртында бак-дарак пейзаждары жана сыйынуу элементтери сыяктуу кичине кошумчалар менен. Капеллага кирерде, зыяратчыны борборунда алтарь жана Бактылуу Мариям Ыйык Кыздын чоң айкели көрүнүктүү коюлган бир гана чоң бөлмө тосуп алат.

Оң тарабында, салтка ылайык, Мариям Ыйык Кыз уктаган деп эсептелген чыныгы бөлмө менен байланыштырылган кичине бөлмө жайгашкан. Мариямдык салтка ылайык, Мариям Ыйык Кыз уктап, эс алган ушул кичине бөлмөдөн бир кездери канал сымал агып жаткан суу болгон, ал имараттын сыртындагы азыркы ичүүчү фонтанга алып барат.

Каалоо дубалы

Ыйык жайдын сыртында зыяратчылар өз каалоолорун кагазга же матага байлап колдонгон өзгөчө «каалоо дубалы» бар. Жанында ар кандай гүлдөр менен мөмөлөр өстүрүлүп, жайды кошумча көзөмөлдөө үчүн жайдын тегерегине кошумча жарык орнотулган. Жанында айрым зыяратчылар айыгуучу же төрөт берүүчү керемет күчкө ээ деп ишенген суу фонтаны же кудук да жайгашкан.

Германиядагы сүрөттөлүшү

XIX кылымдын башында, Германиядагы төшөк тартып жаткан августиндик монах аял Анна Катарина Эммерих Ыйса Пайгамбардын акыркы күндөрүн жана анын апасы Мариямдын турмушунун деталдарын сүрөттөгөн бир катар көрүнүштөрдү көргөнүн айткан. Эммерих Дюльмендеги дыйканчылык коомчулугунда узак убакыт бою ооруган, бирок Германияда мистик катары белгилүү болуп, аны бир катар атактуу инсандар зыярат кылышкан.

Эммериктин баяндарынын бири — элчи Иоанндын Эфесте Ыйса Пайгамбардын апасы Мариям үчүн курган, анын өмүрүнүн акырына чейин жашаган үйүнүн сүрөттөлүшү болгон. Эммерих үйдүн жайгашкан жери жана айланадагы аймактын топографиясы жөнүндө бир катар деталдарды берген:

Мариям Эфестин өзүндө эмес, анын жанындагы кыштакта жашаган.... Мариямдын турак жайы Иерусалимден Эфеске карай баруучу жолдун сол тарабындагы дөбөдө, Эфестен болжол менен үч жарым саат жолдо жайгашкан. Бул дөбө Эфеске карай тик төмөндөйт; шаар, түштүк-чыгыштан жакындаганда, көтөрүлүп бараткан жерде жаткандай көрүнөт.... Тар жолдор түштүккө карай, чокусуна жакын жеринде болжол менен жарым саат жол турган тегиз эмес платосу бар дөбөгө алып барат.

Эммериктин коноктордунун бири жазуучу Клеменс Брентано болгон, ал биринчи жолу барган соң, Эммерихти ар күнү көрүү жана анын айткан көрүнүштөрүн жазып алуу үчүн Дюльменде беш жыл жашаган. Эммериктин өлүмүнөн кийин, Брентано анын көрүнүштөрү жөнүндөгү жазмаларынын негизинде 1852-жылы Германиянын Мюнхен шаарында китеп жарыялаган. Экинчи китеп анын өз өлүмүнөн кийин жазмаларынын негизинде жарык көргөн. Эммериктин бактылуу деп жарыялоо иши 1892-жылы Ватиканга тапшырылганда, Германиядагы бир катар адистер Брентанонун жеке китепканасындагы түпнуска жазмаларын анын жазган китептери менен салыштыра баштаган. Талдоо анын кагаздарынын арасынан Эммериктин баяндарын байытуу үчүн колдонулган болушу мүмкүн болгон ар кандай апокрифтик библиялык булактарды, карталарды жана саякат гидбукту ачкан.

Түркиядагы табылышы

1881-жылдын 18-октябрында, Брентанонун Эммерих менен болгон маектерине негизделген китебиндеги сүрөттөлүштөргө таянып, француз дин кызматчысы Аббат Жюльен Гуйе Түркиядагы Эгей деңизи менен байыркы Эфестин урандыларына караган тоодо кичине таш имаратты тапкан. Ал бул Эммерих сүрөттөгөн жана Мариям Ыйык Кыздын өмүрүнүн акыркы жылдарын өткөргөн үй деп ишенген.