Juma Mosque

Куба Жума мечити (азербайжанча: Quba Cümə məscidi) — Азербайжандын Куба облусунун аймагындагы XIX кылымга таандык тарыхый мечит.

Тарыхы

Жума мечити 1802-жылы курулган. Михрабдын үстүндөгү жазууда айтылгандай, мечит хаджи Исмаилдин уулу Хаджи Насрулла тарабынан хижра боюнча 1217-жылы курулган. Имараттын курулушу 1792-жылы башталган жана 10 жылдын ичинде бүткөрүлгөн. Бул мечит жалгыз Кубада эмес, өлкөнүн түндүк-чыгыш бөлүгүндө да эң байыркы диний борборлордун бири болуп эсептелет.

1920-жылы Азербайжанда советтик бийлик орногондон кийин, большевиктердин динге каршы күрөшү башталган. Башка диний мекемелер сыяктуу Жума мечити да өз ишин токтоткон. Мечит жана ага кошулган мадраса 1924-жылга чейин иштеп турган. 1933-жылы мадраса, мунаралар жана башка имараттар талкаланган. Мечиттин жарым-жартылай бузулганын уккан Куба облусунун калкы, мечит толук бузулбашы үчүн ал жерге тегирмен таштарын жана капталган ундарды алып келишкен. Бир аз убакыт өткөндөн кийин, имарат кампа катары колдонула баштаган. Кийинчерээк мечиттин имараты килем музейи катары кызмат кылган.

90-жылдары, Азербайжан көз карандысыздыкка жеткенден кийин, мечит кайрадан ишенимдүүлөргө кайтарылган. Түркиянын Дин иштери министрлиги мечитке минбар белек кылган. Бийиктиги 41 метр болгон мунара да курулган.

Архитектуралык өзгөчөлүктөрү

Тарыхый Жума мечитинин архитектурасы Куба облусуна гана тиешелүү. Тарыхый имараттын планы кырдуу цилиндрди элестетет жана диаметри 16 метр болгон чоң күмбөз менен капталган жөнөкөй сегиз бурчтуу формага ээ. Ичинде бир эле чоң бөлмө бар. Мечиттин борбордук бөлүгүндө таяныч мамычалардын жоктугу архитектордун жогорку чеберчилигин көрсөтөт.

Курулуш үчүн кыштар Кубадан он километр алыстыкта жайгашкан Игриг айылында даярдалган. Мечиттин курулушунда негизги материалдар: ун, жумуртканын темперасы жана акиташ колдонулган. Мечиттин михрабы Мединадагы Ал-Куба мечитине окшош.