Karasor

Карасор (казакча: Қарасор; орусча: Карасор) — Казакстандын Караганды облусунун Каркаралы районундагы туз көлү.

Карасор — Караганды облусундагы эң чоң көл. Ал Каркаралы шаарынан түндүктү карай 45 км (28 миль) алыстыкта жайгашкан. Көлдүн жээгинде эч кандай калк конушу жок. Эң жакын жашалган жер — көлдүн чыгыш учуна жакын жайгашкан Коянды айылы. Көлдүн түбүндөгү ылай дарылык касиетке ээ.

Географиясы

Карасор — Казак ойдуңунун борбордук бөлүгүндөгү агызбас көл. Ал Каркаралы кырка тоосунун түндүгүнөн жана Айыр тоолорунун түштүгүнөн чыгыштан батышка карай созулган. Ал Карасор алабындагы көлдөрдүн эң чоңу болуп, агызуусу жок кенен ойдуңдун түбүндө жайгашкан. Кичирээк Катынкөл көлү түштүк учтун түштүк-батышында, Саумалкөл батышында, ал эми Балыктыкөл чыгышында 20 км (12 миль) алыстыкта жатат. Карасордун формасы ийри-буйру, борбордук бөлүгү тарыраак. Көлдүн түбү негизинен лай, күкүрт суутек жыты бар. Көлдүн жээктери татаал: кээ бир жерлери ылайлуу же таштуу, ылдый жана жумшак кыялуу, ал эми айрым аймактарда бийиктиги 25 метрге (82 фут) жеткен аскалуу жарлар бар. Көлдө Жумыртқалы жана Аралтөбе деп аталган эки кичине арал бар.

Карасорго он төрт майда дарыя куят, алардын ичинде узундугу 159 км (99 миль) болгон Талды дарыясы көлдүн чыгыш учуна куят. Башка дарыялар — Каркаралинка, Карсакпай, Карасуу, Есенаман, Барак жана Кемер. Алардын көбү жайында кургап калат. Орточо алганда, көлдүн эң жогорку суу деңгээли апрелде, эң төмөнкүсү ноябрда байкалат. Карасор адатта ноябрда тоңуп, апрелдин аягында же майдын башында эрийт.

Флора жана фауна

Карасорду курчаган 8750 чарчы км (3380 чарчы миль) аянттагы алаптын жери ылай жана шагыл топурактуу айдалган айыл чарба жерлерин камтыйт. Көлдүн жээк аймагындагы өсүмдүктөр Казак талаасына мүнөздүү: боз чөп, жусан, сибирь караганасы жана костр чөбү.

Көлдүн суусу жогорку деңгээлде минералдашкан болсо да (концентрациясы литрине 250 граммдан 350 граммга чейин, б.а. 40–56 унция/имп. галлон), көлдө балыктар жашайт.

Ар жылы Карасордо түлөө мезгилинде болжол менен 5000ге жакын пеганка өрдөгү (common shelduck) чогулат.