Kılıç Ali Pasha Mosque

Кылыч Али Паша мечити (түркчө: Kılıç Ali Paşa Cami) — 1580–1587-жылдары ошол мезгилде 90 жаштан ашкан Мимар Синан тарабынан долбоорлонуп курулган комплекстин борборундагы мечит. Мечиттин өзү 1578–1580-жылдары курулган.

Комплекс Түркиянын Стамбул шаарынын Бейоглу районундагы Топхане тегерегинде жайгашкан. Ал капудан-и дерья (улуу адмирал) Кылыч Али Паша үчүн курулган, ал адмирал болгондуктан аны деңиздин жанына курууну тапшырган. Комплекс мечит, медресе, хамам, түрбе жана фонтандан турат.

Кылыч Али Паша мечити баштапкыда Босфордун так жанында турган, бирок анын алдындагы суу жерге толтурулгандан кийин, ал азыр башка курулмалар менен курчалган (айрыкча, ал азыр Galataport круиз терминалына карап турат).

Мечит

Мечиттин борбордук күмбөзүнүн диаметри 12,70 метр (41,7 фут), ал гранит мунаралардагы пандентивдерге жана кыбыла огундагы эки жарым күмбөзгө таянат. Кире беришке карай, эки тарапта эки кабаттуу галерея бар. Күмбөз борборунда византия базиликасы сымал эки экседра менен жайгашкан, дал ушул Аясофияга окшоштугун түшүндүрөт.

Намаз залынын үстүндө алты мрамор мамычка таянган беш кичи күмбөз бар. Намаз залынын жогорку бөлүгүнө орнотулган кашын панелдерге Курандан аяттар жазылган. Мечиттин болгону бир галереяга ээ бир гана минаресы бар, бирок андан ары 247 терезе бар, буга борбордук күмбөздөгү 24 терезе да кирет. Михраб чарчы формадагы чыгыңкы апсидада жайгашкан.

Мурда борбордук күмбөздөн асылып турган XVI кылымдагы кеме чырагы 1948-жылы Осмон жана Түрк Деңиз Тарыхы Музейине (азыркы Стамбул Деңиз Музейи/Deniz Müzesi) көчүрүлгөн.

Мечиттеги эки хронограмма да аны хижра (ислам) календары боюнча 988-жылга (Юлиан календары боюнча 1580-жылга) даталайт.

Комплекстин тышкы кире беришинде жайгашкан эки жазуунун бири, акын Улвинин осман түрк тилинде жазган төрт саптуу ырын жалы сулус каллиграфиялык сызыгы менен камтыйт, аны каллиграф Демирчикулу Юсуф жазган:

Mîr-i bahr â'nî Kılıç Paşa Kapudan-ı zemân

Yaptı çün bu camii ola yeri Darüsselâm

Hâtif-i kudsî görüp Ulvî dedi tarihini

Ehl-i imâna ibâdetgâh olsun bu makam

Акыркы саптагы тамгалар — "Бул орун ыймандуулар үчүн ибадатканага айлансын" — кошулганда 988 санын түзөт.

Короо

Короодо намаздан мурун даарат алуу үчүн сегиз мамычы жана күмбөзү бар мрамор фонтан бар. Тышкы айван батыш дубалда он эки мамыч жана ар бир учунда үчтөн мамыч менен колдоого алынган ийилген чатырга ээ, алардын баары ромб формасындагы капителдерге ээ. Борборунда мрамор портал мечитке алып барат.

Көрүстөндө Мимар Синан долбоорлогон күмбөзү бар, Кылыч Али Пашанын сегиз кырлуу түрбеси бар. Анын жыгач эшиктери седеп менен кооздолгон.

Медресе

Мечиттин түштүк-чыгыш бурчуна каршы жайгашкан медресе дээрлик чарчы формада. Ал Мимар Синандын иштеринин расмий тизмесинде — Tazkirat-al-Abniya эмгегинде жок болгондуктан, аны Мимар Синан долбоорлобогон болушу мүмкүн.

Хамам

Мечиттин оң тарабында 1583-жылы бүткөрүлгөн хамам жайгашкан. Айнек эшиктер алты кырлуу планга ээ харарэттин (калдариум — ысык бөлмө) эки тарабындагы эки өз алдынча соғуклуктарга (муздак бөлмөлөргө) алып барат, алардын алты аркалуу чуңкурунун төртөөсүндө ачык жуунуу орундары бар, ал эми калган экөө соғуклуктарга ачылат. Соғуклуктардын жайгашуусу жана харарэттин планы Синандын башка сакталып калган хамамдарында колдонгон кадимки жайгаштыруудан айырмаланат.