Lake Akdoğan

Акдоган көлү (курдча: Gola/Behra Xamirpêtê, түркчө: Akdoğan Gölü), Хамурперт көлү деп да аталат (армянча: Համուրպետ լիճ, романизацияланган түрдө: Hamurpet lič̣), Түркиядагы Акдоган тоолорундагы эки коңшулаш кратер көлүнүн аталышы. Алар болжол менен 210 метрлик (690 фут) жер тилкеси менен бөлүнгөн. Экөө тең Муш мамлекетинин Варто районунда жайгашкан бийик тоолуу көлдөр.

Тарых

Xamurpert сөзү армянчада "кургаган чеп" дегенди билдирет. Гукас Инчичяндын маалыматы боюнча, бул тоолордогу Хамурперт чебинде Сасун теги бар бек (мелик) династиясы 1760-жылдарга чейин бийлик кылган деп айтылат.

Геология жана геоморфология

Акдоган тоолорундагы вулкандык атылуулардын натыйжасында Акдоган кратер көлдөрү пайда болгон. Көлдөрдүн тегерегиндеги кар майдын аягында толугу менен эрип бүтөт. Май айы менен көлдөрдүн айланасындагы жаныбар-жандыктар жандана баштайт.

Чоң көл

Акдоган көлү (түркчө: Akdoğan Gölü) 39°8′22″ түндүк кеңдик, 41°44′29″ чыгыш узундукта жайгашкан. Деңиз деңгээлине карата бийиктиги 2149 метр (7051 фут), эң терең жери 21 метр (69 фут). Анын аянты болжол менен 11 чарчы километр (4,2 чарчы миль). Аны Акдоган тоолорундагы кар менен азыктандырат, ал эми ашыкча суу Искендер чоргосуна куят. Чоң Акдогандын туурасы 3971 метр, узундугу 6185 метр.

Кичи көл

Кичи Акдоган көлү (түркчө: Küçük Akdoğan Gölü) 39°6′35″ түндүк кеңдик, 41°45′20″ чыгыш узундукта жайгашкан. Деңиз деңгээлине карата бийиктиги 2173 метр (7129 фут), эң терең жери 47 метр (154 фут). Анын аянты 1,54 чарчы километр (0,59 чарчы миль). Ал жер алдындагы чорго аркылуу негизги көлдү азыктандырат. Кичи Акдогандын узундугу 2243 метр, туурасы 964 метр.

Флора

Акдоган көлдөрүндөгү негизги өсүмдүк түрлөрү — уулуу Ферула жана уулуу эмес Ферула, Rheum ribes, Gundelia, кычы (Sorrel), Arum maculatum, Eremurus spectabilis, Diplotaenia cachrydifolia Boiss, Chaerophyllum macrospermum, тимьян (Thymus), Paeonia turcica, Astragalus kurdicus жана Euphorbia sp. Мындан тышкары, көлдөрдүн бардык бөлүктөрүндө Pleurotus eryngii var. ferulae козу карындары кездешет. Frangula alnus жана Prunus cerasifera көлдүн нымдуу жээктеринде өсөт. Эмен дарагы, Crataegus monogyna, Malus sylvestris, Prunus mahaleb, Rosa canina жана Cotoneaster nummularius көлдүн айланасындагы башка дарактар болуп саналат.

Фауна

Көлдөгү негизги балык түрү — кадимки карп. Көлдө жашаган негизги канаттуулар — өрдөктөр, каздар жана каркыралар. Көлдүн айланасында аюулар да көп кездешет. Аймактагы башка жаныбарлар — карышкыр, түлкү, чочко, кекилик, сүлөөсүн, таш бака, Уильямс секиртки чычканы, Каспий таш бакасы жана европалык жашыл кескелдирик.