Lake Alakol

Алаколь көлү (казакча: Алакөл) — Казакстандын чыгыш-борбордук бөлүгүндөгү Абай жана Жетысу облустарынын аймагындагы Балкаш-Алакол ойдуңунда жайгашкан көл. Анын деңиз деңгээлинен бийиктиги 347 м (1138 фут).

Көл Казакстандын түштүк тоолуу аймактарын Кытайдын түндүк-батышындагы кургак аймактар менен байланыштырган Жунгар дарбазасы (Алатоо ашуусу) деп аталган аймактын түндүк-батыш узундусу болуп саналат. Жунгар дарбазасы — жарака боюнча чектелген өрөөн (сүрөттөгү көлдүн түштүк-батыш тарабындагы вертикалдуу сызыкты караңыз), анын түбүнүн деңиз деңгээлинен бийиктиги 350–450 м аралыгында, ал эми Жунгар Алатоосунун (сол ылдыйда) чокулары деңиз деңгээлинен 4463 м (14 642 фут) бийиктикке жетет. Көлдүн түштүк-батышында тоо агымдары жаракалуу ландшафтты кесип өткөн жерде эки так белгиленген аллювиалдык конус көрүнөт.

Анын суулары Жибек жолу мезгилинен бери дарылык касиетке ээ деп эсептелет. 2021-жылы Алаколь көлү Казакстандагы эң мыкты 10 туристтик жайдын бири катары тандалган.

Географиясы

Көлдүн бетинин аянты 2650 км² (1020 чарчы миля). Анын эң терең жери 54 м (177 фут), көлөмү 58,6 текче км. Саз баскан ойдуң (сүрөттүн так борборунун үстүндө) Алаколь көлүнүн түндүк-батыш учун Кошаркөл менен байланыштырат жана

Сасыккөл (сүрөттөгү эки ачыгыраак түстөгү көл) менен байланыштырат. Алаколь көлүнүн түштүк учунан кичине саз өрөөн аны таза суулуу Жаланашкол көлүнө (сүрөттүн ылдыйкы четинде) байланыштырат.

Туз көлү болгон Алаколь көлүнүн дренаждык бассейни 65 200 км² (25 200 чарчы миля) түзөт жана Тарбагатай тоолорунан агып түшкөн бир нече агымдан мезгил-мезгили менен суу алат. Алардын арасында көлдүн түндүк учундагы түштүккө агуучу Уржар дарыясы жана көлдүн түндүк-чыгыш жээгиндеги Эмиль дарыясы бар. Мезгилдик ташкын учурунда, ашыкча суу Жаланашкол көлүнөн

Жаман-Өткел (орусча: Жаман-Откель) деп аталган 10 км узундуктагы саз агыны боюнча Алаколь көлүнө агып түшөт.

Алаколь мамлекеттик заказниги көлдүн, айрыкча өтө сейрек кездешүүчү реликтовый чардак сыяктуу ар кандай саз-суу канаттуулары үчүн маанилүү үрөп-жайлоо жери болгону үчүн, бул аймакты коргоо максатында түзүлгөн. Писки аралында фламинго үймөктөрү жана дагы 40 түрдөгү канаттуу бар. ЮНЕСКО 2013-жылы Алаколь биосфералык корук аймагын өзүнүн «Адам жана биосфера» программасынын бир бөлүгү катары дайындаган.

Улкен Аралтөбе — Алаколь көлүндөгү аралдардын бири, анын аянты 2119 гектарды түзөт, бул Кишкене Аралтөбеге (148 га) жана Средний аралына (23 га) караганда бир топ чоң.

Бул кургак аймактагы айыл чарба иши жетиштүү нымдуулугу бар жерлерге, негизинен убактылуу суу агуучу жаткактарга жана дельталар менен аллювиалдык конустарга гана чектелген.

Биздин заманыбызга чейинки биринчи кылымдын ортосунда Алаколь көлү Кытайдын Батыш аймактарынын карталарында көрсөтүлгөн Кангюй мамлекетинин чыгыш чегин белгилеген.

Тарыхы

Тимурдун тушунда бул көлдү «Ит-Ичмес» («ит ичпейт» дегенди билдирет) деп аташкан, себеби анын бир литр суусунда 8 г туз бар. Кимактар (IX–XI кк.) бул көлдү Коктума айылынын ордунда жайгашкан шаардын атынан Гаган деп аташкан.

Алаколь «Казакстандагы жаратылыштын улуу белеги» деп да аталат.

Бул көл Гильом де Рубруктун Каракорумго болгон саякаты жөнүндөгү баянында эскерилген деп эсептелет, бирок ал аны ички деңиз, Балкаш көлүнүн чыгыш учу деп ойлогон.

Дарылык касиети

Заманбап медициналык изилдөөлөр көл суусунун айыгуучу касиеттерин ырастайт. Алаколдун деңиз шамалы кургак, ысык, талаа жыттарына толгон аба менен айкалышып, адамга пайдалуу таасир этет. Космонавттар орбитадан кайтып келгенден кийин дал Алаколдун курорт зоналарында реабилитациядан өтүшкөн.