Lake Eber

Эбер көлү (түрк. Eber Gölü) Түркиянын Афьон провинциясындагы таза суулуу көл. Мурда бул көл жанындагы Акшехир көлү менен байланышкан болуп, байыркы заманда Tessarakonta Martyron, башкача айтканда «Кырк шейиттин көлү» деп аталган.

Географиясы

Көл Афьон провинциясынын Чай, Болвадин жана Султандагы район борборлорунун ортосунда жайгашкан. Анын борбордук чекити болжол менен 38°38′ т.к. 31°09′ ч.б. координаттарында. Суу бетинин деңиз деңгээлинен бийиктиги 967 метр. Көлдүн аянты туруктуу эмес жана кээде 125 чарчы километрден ашышы мүмкүн. Мурда катталган эң терең жери 21 метр болгон.

Геологиясы

Эбер көлү аянты болжол менен 7600 чарчы километр болгон тектоникалык бассейн — Акарчай жабык бассейнинин бир бөлүгү. Акыркы мөңгү доорунун (плейстоцен) аягында бул бассейнде чоң көл түзүлгөн. Бирок суу деңгээли түшкөндөн кийин, көл эки көлгө бөлүнгөн. Эбер көлү түндүк-батышта, ал эми ошол эле тарыхка ээ Акшехир көлү түштүк-чыгышта жайгашкан. Азыркы учурда эки көлдүн ортосундагы аралык (эң жакын чекиттер боюнча) болжол менен 10 километрди түзөт.

Куйма суулары

Куйма суулар түштүктөгү Султан тоолорунан агып келген чакан суулар. Суу деңгээли белгилүү чекке чейин көтөрүлгөндө, суу канал (Эбер каналы) аркылуу жанындагы төмөн деңгээлдеги Акшехир көлүнө агып берилет.

Экологиясы

Көлдүн негизги өсүмдүктөрү — Typha latifolia, Phragmites australis, Lycopus europaeus жана Mentha aquatica. Көл камыш токойлору менен белгилүү. Кээде жерден ажыраган камыш токойлорунун калдыктары көлдүн үстүндө сүзүп жүргөн аралдарды пайда кылат жана балыкчылар тарабынан колдонулушу мүмкүн. Көлдөгү балык түрлөрү — Cyprinus carpio, Esox lucius жана Gobio gobio. Көл ошондой эле ар түрдүү суу канаттуулары менен да белгилүү.

Маанилүү канаттуулар аймагы статусу

Көл 1989-жылы BirdLife International тарабынан эл аралык мааниге ээ суу канаттуулардын түрлөрү үчүн Маанилүү канаттуулар аймагы деп жарыяланган, бул түрлөр уулоо, булгануу жана камыш кыюу коркунучуна дуушар болушкан.

Экологиялык көйгөйлөр

Түркиядагы климаттын өзгөрүшүнө жана суу булактарын туура эмес пайдаланууга байланыштуу көлдүн аянты кичирейип бара жатат. Коңшу Акшехир көлү дээрлик кургап калган. 1992-жылга чейин эң олуттуу көйгөй суунун булганышы болгон. Көл 1992-жылы Табигый коргоо аймагы (түрк. SİT) деп жарыяланганына карабастан, 2018-жылы көл толугу менен кургап калганы маалым болгон. 2020-жылга карата көлгө суу кайра келгени билдирилген.