Lake Marqaköl

Маркаколь көлү (орусча: озеро Маркаколь; казакча: Марқакөл, романизацияланган: Marqaköl, [mɑrqɑkɵ́l] деп айтылат) — Чыгыш Казакстандагы көл жана популярдуу туристтик жай. Көл кичине дарыялар менен агын суулар менен азыктанат. Анын жээктери коктулар менен кескиленген. Ал Чыгыш Казакстан облусунун Катонкарагай районундагы эң чоң көл. Анын негизги агып чыгуучу суусу – Ертиштин куймасы болгон Калжыр дарыясы. Бул аймакта 700дөн ашык жогорку өсүмдүк түрү катталган.

Этимологиясы

Маркаколь көлүнүн аталышы түрк сөздөрү «көл» — «көл» жана «марка» — «алабуга (балык)» деген сөздөрдөн турат. Көл «Марк» деген жаны ат менен да белгилүү.

Тарыхы

Бул көл жана анын айланасы боюнча биринчи изилдөөлөрдү К.В. Струве менен Г.Н. Потанин 1863-жылы, көл Орус империясына кошулгандан кийин жүргүзгөн. 1976-жылы көл жаңыдан түзүлгөн Маркаколь коругунун бир бөлүгүнө айланды.

Географиясы

Маркаколь чуңкуру Курчум жана Азутау тоо кыркалары менен чектелген. Ал түндүк-чыгышта Бобровская чуңкуруна, түштүк-батышта Зайсан өрөөнүнө уланат. Көл түндүк-чыгыштан түштүк-батышка карай эң узун. Анын pH деңгээли 8ге барабар.

Кадимки аба ырайы шартында Маркакольдун суусу тунук көк түстө болот. Кыш мезгилинде көлдүн көпчүлүк бөлүгү тоңуп калса да, Калжыр дарыясы агып чыккан аймак тоңбойт.

Фаунасы

Көлдө ускуч (ленок) жана хариус (Thymallus) балыктары жашайт. Маркаколь көлүндө 258 канаттуулар түрү катталган. Жээктеги шалбаалуу жерлерде гагаралар, чөрөгөйлөр, өрдөктөр, чардактар жана чапалактар уялашат. Айланадагы токойлордо жаңгак кекилиги, кара кур, кыр текөрү жана бөдөнөлөр жашайт.

Климаты

Климаты континенттик. Кыш мезгилинде кар жаайт жана аба температурасы −55 градус Цельсийге чейин түшөт. Жылдык орточо температура −4.1 градус Цельсийди түзөт (Түштүк Алтайдагы эң төмөнкү көрсөткүч). Жай мезгилинде температура 29 градуска чейин көтөрүлөт.