Mesih Mehmed Pasha Mosque

Месих Мехмед паша мечити (түрк. Mesih Mehmed Paşa Camii) — Түркиянын Истанбул шаарынын Фатих районунда жайгашкан, 16-кылымга таандык осмон мечити. Аны III Мураттын улуу вазирлеринин бири Месих Мехмед паша каржылаткан, долбоорун империялык архитектор Мимар Синан иштеп чыккан. Мечит 1585–1586-жылдары бүткөрүлгөн.

Тарыхы

Мечит 1584-жылы, эвнух Месих Мехмед паша үчүнчү вазир кызматын аткарган мезгилде анын буйругу менен курулган. Месих паша 1581-жылы Истанбулга кайтып келгенге чейин алты жылга жакын Мисирдин генерал-губернатору катары Каирде иштеген. Ал 1584-жылдын июлунда экинчи вазир, андан соң 1585-жылдын 1-декабрынан 1586-жылдын 15-апрелине чейинки төрт айлык мөөнөткө улуу вазир болгон. Ал 1589-жылы каза болуп, өз мечитинин жанына коюлган.

Империялык архитектор Мимар Синандын мечиттин долбооруна канчалык деңгээлде катышканы такталган эмес. 1584-жылы Синан Меккеге хажга барган, ошол мезгилде анын ордуна падышалык архитектор Мехмед Субашы иштеген. Синан мечитти өзүнүн автобиографиясынын алгачкы вариантында (Тухфетүл-мимарин) чыгармаларынын тизмесине киргизген, бирок кийинки вариантында (Теэкиретүл-эбние) эскерилбей калган. Мечиттеги негиз салуу жазуусунда бүткөрүлгөн дата хижра боюнча 994-жыл (1585–1586) деп көрсөтүлгөн. Тегеректөөчү дубалдын түштүк-батыш бурчундагы үч агымдуу фонтанда да ошол эле дата жазылган. Фонтан 1817–1818-жылдары калыбына келтирилген. 1587-жылы Месих паша өз мечитинин жанына коюлууга уруксат алган. Ал 1589-жылы каза болгон.

Тышкы көрүнүшү

Мечит чыгыш тарабы бийигирээк болгон кыйшык жерге курулган. Тегиз бети түзүү үчүн курулманын батыш тарабы бир нече дүкөндөрдү батырган арка сымал астыкы курулманын үстүнө орнотулган. Мечиттин түндүгүндө үч тарабы кичи күмбөздөрдү көтөрүп турган мамычалуу аркада менен курчалган тик бурчтуу алдыңкы короо жайгашкан. Ылдыйкы көчөдөн кире бериш капталдагы күмбөздүү дарбаза аркылуу жүргүзүлөт. Аркаданын түндүк бөлүгүнүн алдында дааратка арналган бир катар кран бар. Кадимки фонтандын ордуна, короонун ортосунда Месих пашанын мүрзөсү жайгашкан. Мечиттин түндүк фасады беш аркалуу эки катар портик менен жасалган. Ички портиктин мамычалары беш кичи күмбөздү көтөрүп турат.

Коргошун менен жабылган негизги күмбөздүн диаметри 12,8 метр (42 фут) түзөт. Ал 24 терезеси бар барабанга таянат, бул барабанды ички мамычаларга орнотулган сегиз бекемдөөчү мунара курчап турат. Михрабдын экседрасын жана төрт бурчтагы экседраларды түзгөн беш жарым-күмбөз да бар. Мечиттин ар бир капталындагы галереялар үч кичи күмбөз менен жабылган. Ылдыйкы кабаттардагы терезелер чоң рам аркалар менен топторго бөлүнгөн.