Natural Monument «Singing barchans»

Ырчы кум, Кыйкырык кум — Иле дарыясынын өрөөнүн бойлой жайгашкан Чоң Калкан тоосу жана Кичи Калкан тоосунун боорундагы кумдуу дөбө.

Жер бедери жана сүрөттөлүшү

Бийиктиги болжол менен 150 метр, узундугу 8 км, туурасы 3 км. Калкан тоолорунан согуучу желдин багыты дайыма өзгөрүп тургандыктан, кум бөлүкчөлөрү электенип, өзгөчө кум аралашмасынан турган дөбөгө айланган. Кум муздап, желдин таасиринен кыймылга келген учурда, андан кадимки гармондон чыккан таза обонго окшош үн чыгат; эгер жел күчөсө, бул үн кумдан чыккан реактивдик учактын дүргүгөнүнө окшош үнгө айланат. Бул табигый кубулуш көбүнчө түнкүсүн чыгыштан муздак жел согуп турганда угулат. Жибек жолунун бойунда жайгашкан бул «Ырчы кумдун» үнүн угуу үчүн жол жүрүүчүлөр атайын ат башын буруп өткөн. «Ырчы кум» табигый эстелик катары мамлекеттин камкордугуна алынган. Ал Алтынемел улуттук паркынын (1996-жылдан бери) курамына кирет.