Pamir National Park

Тажик Улуттук паркы (тажикче: Боғи миллии Тоҷикистон; орусча: Таджикский национальный парк) — чыгыш Тажикстандагы улуттук парк жана табигый заказник. Ал 1992-жылы негизделип, 2001-жылы дүйнөдөгү үчүнчү эң бийик тоо системасы болгон Памир тоолорунун бир бөлүгүн камтуу үчүн кеңейтилген. Парк 26 116,74 чарчы километр (10 083,73 чарчы миля) же Тажикстандын жалпы аянтынын 18 пайызынан бир аз ашык аймакты ээлейт.

Тарыхы

1989–1992-жылдары Анвар Ж. Бузуруков (Айлана-чөйрө министрлигинин Корголуучу аймактар бөлүмүнүн башчысы катары) эл аралык «Памир-90» илимий лагеринин алкагында Тажик Советтик Социалисттик Республикасында биринчи улуттук жана табигый парктарды негиздөө боюнча илимий негиздөө изилдөөлөрүн демилгелеп, пландап, жетектеген. 1992-жылдын 20-июлунда Тажикстан өкмөтүнүн №267 чечими менен 12 000 чарчы километр (4600 чарчы миля) аймак Тажик Улуттук паркы деп жарыяланган. Бир жыл мурда эле ошол эле топ Тажикстандагы биринчи табигый заказник — Шыркент табигый паркын негиздеген.

2001-жылы Тажикстан Республикасы Өкмөтүнүн №253 буйругу менен Тажик Улуттук паркынын аянты 26 116,74 чарчы километрге (10 083,73 чарчы миля) чейин чоңойтулган.

Экологиясы жана жаныбарлар дүйнөсү

Улуттук парк талаа, чөл, чөп өскөн жана альпы аймактарынын аралашмасын камтыйт. Анда узак жана суук кыш, салкын жай мезгилдери болот, орточо жылдык жаан-чачын 12,7 см түзөт.

Улуттук паркта жашай турган түрлөргө коңур аюу, кар илбирси, карышкырлар, маркур, Марко Поло кою, коңур баш чардак жана жоон баш каздар кирет.

Ал ошондой эле Евразиядагы эң чоң өрөөн мөңгүсү жана поляр аймактардан тышкары дүйнөдөгү эң узун мөңгү болгон Федченко мөңгүсүнүн; дүйнөдөгү эң бийик табигый тосмо болгон Узой тосмосунун; жана метеорит пайда кылган дүйнөдөгү эң бийик чоң көл болгон Каракөлдүн бир бөлүгү болуп саналат.

Бүткүл дүйнөлүк мурас статусу

2008-жылы улуттук парк Бүткүл дүйнөлүк мурас тизмесине киргизилиши үчүн ЮНЕСКОго сунушталган. 2013-жылы парк Бүткүл дүйнөлүк мурас катары кабыл алынган.