Parium

Париум (же Парион; грекче: Πάριον) — Геллеспонттогу Мисиядагы Адрастея грек шаары болгон. Анын епархиясы Рим провинциясы Геллеспонттун митрополиттик кафедрасы Кизиктин суфраган епархиясы болгон.

Тарых

Б.з.ч. 709-жылы негизделген байыркы Парион шаары азыркы учурда Түркиянын Чанаккале провинциясынын Бига шаарчасынын Кемер айылында жайгашкан. Рим доорунда эки порту бар ири жээк шаары болгон Париум тарых бою Фракия жана Анатолия менен интенсивдүү мамилелерди жүргүзгөн. Бул Греция жана Эгей деңизинен Стамбулга багытталган бардык товарлардын өтүшү керек болгон негизги бажы станциясы болгон.

Страбонго ылайык, ал милеттиктердин, эритрейликтердин жана паросчулардын колониясы болгон.

Байыркы авторлор аны Ясондун уулу Парион негиздеген деп билдиришет.

Бир мезгилде ал Ахеменийлер империясына таандык болгон. Герофант I Дарийдин тушунда Париондун тираны болгон.

Андан кийин ал Делос лигасына таандык болгон. Эллинисттик мезгилде ал Лисимахтын, андан соң Атталид династиясынын бийлигине өткөн. Рим доорунда ал Азия провинциясынын курамындагы колония болгон; бул провинция 4-кылымда бөлүнгөндөн кийин, ал Геллеспонт провинциясынын курамында болгон. Париумдун байыркы тыйындары абдан көп сакталып калган, бул анын чоң өндүрүшүн жана өнүккөн акча сокку жайын күбөлөйт (эллинисттик мезгилде шаардын тыйындарында көрсөтүлгөн белгиси Горгонейон болгон).

Христиандык тарых

Шейит Онисифордун иштери 180-жылга чейин бул аймакта христиан жамааты болгонун ырастайт. Эскерүүгө татыктуу башка ыйыктар: 22-ноябрда урматталуучу, император Деций тушунда шейит болгон Ыйык Менигн; майрамы 3-январда белгиленген епископ жана шейит Ыйык Теоген; 12-апрелде урматталуучу, 8-кылымдагы епископ жана шейит Тобо кылуучу Василий.

Ле Кьен (Oriens christianus I, 787–90) 14 епископту эскерет, алардын акыркысы 14-кылымдын ортосунда жашаган. Аты аталбаган латын епископу 1209-жылы Папа III Иннокентий тарабынан эскерилет (Ле Кьен, ошол эле эмгек, III, 945), ал эми титулярдык епископ 1410-жылы Эйбел тарабынан эскерилет (Hierarchia Catholica medii ævi, I, 410).

Алгач Кизиктин архиепископтугунун суфраганы болгон Париум 640-жылы эле автокефалдуу архиепархияга айланган (Генрих Гельцер, Ungedruckte... Texte, 535). 14-кылымдын башында император II Андроник Палеолог, экөө тең түркмөн басып кирүүлөрүнүн натыйжасында начарлап баратканда, Париумду Пегей менен бириктирип, аны митрополия кылган. 1354-жылы Пегей-Париум митрополиясы жоголууга жакын деп сүрөттөлгөн. Учурдагы митрополит экономикалык жактан экөөнү тең колдой алат деген үмүт менен Фракиядагы Созополис кафедрасын алган (Миклошич жана Мюллер, «Acta patriarchatus Constantinopolitani», I, 109, 111, 132, 300, 330). Бирок, митрополия көп өтпөй жоголгон.

Бул кафедра католик чиркөөсүнүн титулярдык кафедралар тизмесине кирет.

Париумдун урандылары осмон бийлигинин мезгилинде Бига казасы жана санжагындагы кичине Терсана-Бурну мурунунда жайгашкан Камарес (күмбөздөр) грек айылында болгон.

Археология

Археологдор 2005-жылдан бери байыркы жерде казуу иштерин жүргүзүп келе жатышат. Аймактан саркофагдар менен мүрзөлөр, ошондой эле байыркы буюмдар табылган. 2017-жылы балдарга таандык мүрзөлөрдөн эллинисттик доорго таандык байыркы оюнчуктар табылган, алар балдарды акыретке сапарында коштоп жүрсүн деп коюлган деп эсептелет. Ошондой эле ушул эле некрополдун тегерегинде нарестенин чөйчөгү табылган.

Парионда монументалдуу курмандык чалынуучу жай болгон, байыркы жазуучу Страбонго ылайык, анын капталдары бир стадион узундугунда болгон. Бул курулуш кээде дүйнөнүн жети керемети катары классификацияланган, бирок бул тууралуу археологиялык далил жок.