Petroglyphic Complexes of the Mongolian Altai

Монгол Алтай тоо кыркасынын жарташ сүрөттөрүнүн комплекси — Баян-Өлгий аймагынын Цэнгэл суманындагы Арал дөбөсү, Шивээт хайрхан жана Улаанхус суманындагы Цагаан салаа, Бага Ойгордун жарташ сүрөттөрүнөн турган, ЮНЕСКОнун Бүткүл дүйнөлүк мурас тизмесине катталган эстелик. Монгол Алтай тоо кыркасынын жарташ сүрөттөрүнүн комплекси Монголиянын эле эмес, бүткүл дүйнөнүн эң чоң сүрөт галерейлеринин бири болуп саналат жана адамзаттын өнүгүү тарыхынын көптөгөн доорун бир жерге чагылдырганы менен өзгөчөлөнөт. Бул биздин элдин байыркы тарыхынын маанилүү булагы, ошол доордун адамдарынын чарбасынын, коомдук жана рухий өнүгүүсүнүн көптөгөн тарабын чагылдырган археологиялык эстелик.

2011-жылы 28-июнда, Парижде өткөн Бүткүл дүйнөлүк мурас комитетинин кезектеги отурумунда Монголия сунуштаган «Монгол Алтай тоо кыркасынын жарташ сүрөттөрүнүн комплекси» эстелигин ЮНЕСКОнун Бүткүл дүйнөлүк мурас тизмесине катталышы жөнүндө чечим кабыл алынган.

Отурумга даярдануу баскычында Бүткүл дүйнөлүк мурас комитетинин консультативдик уюму — Эстеликтерди жана эстелик жерлерди коргоо боюнча эл аралык кеңеш (ИКОМОС) — Монголия сунуштаган эстелик жер Бүткүл дүйнөлүк мурас үчүн белгиленген үч критерийдин экөөсүн канааттандырбайт деген негизде сунушту кароону кийинкиге калтырууну сунуштаган. Монголия тарабынан бул сунуш кабыл алынбаганы билдирилип, кайра кароону талап кылынган.

Монголиянын атынан ЮНЕСКОнун Монголия улуттук комиссиясынын башкы катчысы Д.Далайжаргал жана Монголиянын ЮНЕСКОдогу туруктуу өкүлчүлүгүнүн аттачеси Б.Хулан катышты. Бүткүл дүйнөлүк мурас комитетинин мүчөлөрү Бразилия жана Австралиянын колдоосу менен, биздин өкүлдөрдүн активдүү катышуусунун натыйжасында, эстелик кайра каралып, аны Бүткүл дүйнөлүк мурас тизмесине катташуу жөнүндө чечим кабыл алынган.