Sheikh Ibrahim Mosque

Шейх Ибрахим мечити (азербайжанча: Şeyx İbrahim Məscidi, фарсыча: مسجد شیخ ابراهیم) — Азербайжандын Баку шаарынын Эски шаарындагы Асаф Зейналлы көчөсүндө жайгашкан тарыхый мечит.

15-кылымда иран ширваншахтары тарабынан курулуп бүткөн мечит Азербайжан Республикасынын Министрлер кабинетинин 2001-жылдын 2-августундагы 132-номерлүү токтому менен Азербайжандын маанилүү кыймылсыз тарыхый жана маданий эстелиги катары аныкталган.

Советтик басып алуу мезгилинде мечитте ибадат токтотулган. Азыркы учурда мечиттин имаратында Жума мечитинин жанында жайгашкан медресе иштейт, ал жерде билим берүү иштери жүргүзүлөт.

Тарых

Шейх Ибрахим мечити хижра боюнча 838-жылы (б.з. 1434/1435-ж.) Эски шаардын азыркы Асаф Зейналлы көчөсүндө курулган. Мечиттеги жазуу анын Хажы Амиршах ибн Ягуб тарабынан заказ кылынганын жана I Ибрахим Ширваншахтын тушунда курулганын көрсөтөт. Жазууда белгиленгендей, мечит Султан Шейх Ибрахимдин атынан аталган. Жазуунун котормосу мындай:

«Султан Шейх Ибрахим ибн Султандын мезгилинде, Хажы Амир Шахтын урматтуу башчысы, марчум Хажы Ягуб сегиз жүз он сегизинчи жылы бул мечитти куруунуга буйрук берген».

Дагы бир жазууда мечиттин Ага Гафар Хажы Мурад уулу тарабынан калыбына келтирилгени көрсөтүлгөн. Азербайжанда советтик басып алуудан кийин 1928-жылы динге каршы расмий күрөш башталган. 1928-жылдын декабрында Азербайжан Коммунисттик партиясынын Борбордук Комитети көптөгөн мечиттерди, чиркөөлөрдү жана синагогаларды билим берүү максатында клубдардын балансына өткөрүп берген. 1917-жылы Азербайжанда 3000 мечит бар болсо, бул сан 1927-жылы 1700гө, 1933-жылы 17ге чейин кыскарган. Шейх Ибрахим мечити да советтик басып алуудан кийин өз ишин токтоткон.

Азербайжан көз карандысыздыгын калыбына келтиргенден кийин, мечит Азербайжан Республикасынын Министрлер кабинетинин 2001-жылдын 2-августундагы 132-номерлүү жарлыгы менен улуттук мааниге ээ кыймылсыз тарыхый жана маданий эстеликтердин тизмесине киргизилген.

Азыркы учурда ал Жума мечитинин алдындагы медресе катары иштейт.

Архитектуралык өзгөчөлүктөр

Мечит төрт бурчтуу формада. Ал таш күмбөз менен жабылган. Михраб — Меккенин багытын көрсөткөн терең, бирок ал салттуу капталдагы дубалда эмес, узунунан жайгашкан дубалда орун алган. 19-кылымда мечиттин фасад дубалынын бети үч төрт бурчтуу рамкага бөлүнгөн. Бул фасаддын европалык архитектуралык мектептин формасын алышына алып келген. Ар бир рамканын ичине терезелер орнотулган, алар жаракалар менен толукталып, кире беришти портал түрүндө иштелип чыккан. Улуттук маданий эстеликтин байыркы мазмуну сакталып, улуттук жана европалык мотивдер бирдиктүү архитектуралык платформа катары айкалышкан. Ар бир рамкада толук арка формасындагы терезе бар, ал эми кире бериш портал түрүндө жасалган.