Shoroon Bumbagar tomb

Шороон Бумбагар мүрзөсү — Монголиянын Улан-Баторддон 160 км батышта жайгашкан Төв аймагынын Заамар жергесиндеги байыркы мүрзө, ал Туул дарыясынын жээгинен түндүк-чыгышка карай 2,5 км алыстыкта жана Туул дарыясынын жээгиндеги 10-кылымдагы кидан шаары Хэрмэн Дэнждин жанында жайгашкан. Ал 650-700-жылдар аралыгында жашаган, жогорку даражадагы ябгу (башкаруучу) же тегин (бектин уулу) болушу мүмкүн болгон түрк аксүйөгү үчүн курулган.

Сүрөттөлүшү

Мүрзө 2011-жылы табылып, казылган. Ал узундугу 42 метр (138 фут), туурасы 1,8 метр (5,9 фут) жана тереңдиги 7,5 метр (25 фут) болгон чоң көмүлгөн курулма. Бул курулма Түндүк Вэй, Суй жана Тан династияларынын мүрзөлөрүнө мүнөздүү, бирок өз доорундагы көктүрк мүрзөлөрүнөн айырмаланат, алар, адатта, кууш жана тегерек болуп, таш менен капталган кичине дөбөчөнү түзөт. Шороон Бумбагардын мүрзөсү эч качан тонолгон эмес, ошондуктан андан бутун калган эшик, адамдарды, ажыдаарларды жана храмдарды чагылдырган көптөгөн айкелдер жана дубал сүрөттөрү сыяктуу алда канча көп артефакт табылган, бирок эч кандай жазуу болгон эмес. 117 чопо буюм табылган. Мүрзөдөн зер буюм катары колдонулган болжол менен 50 византиялык алтын тыйын да табылган.

Бул мүрзө кытай стилиндеги түрк эстелик комплексинин үлгүсү болуп саналат, ал 7-кылымдын экинчи жарымына таандык жана ошол мезгилде аймак Тан династиясынын көзөмөлүндө болгондуктан, кытай архитектурасынын таасирин алган. Кытай маданияты жана аскер күчү түрктөргө үстөмдүк кылган, бул Иллиг кагандын Иньшан согушунда (630-жыл) жеңилип, Чыгыш Түрк каганатынын кыйрашы менен башталган.

Шороон Бумбагар мүрзөсү Жимицы системасынын алкагында Тан династиясынын вассалы болгон жана 678-жылы каза болгон түрк башчысы Пугу Иитунун мүрзөсүнүн жанында жайгашкан жана ага замандаш болгон.