Vobkent minaret

Вобкент минарети — Бухара облусундагы Вобкент шаарындагы тарыхый эстелик. Ал 1198-жылы Кара-хандар династиясынын башкаруучусу Абдулазиз Садр тарабынан курулган. Учурда ал Өзбекстандын кыймылсыз маданий мурасынын улуттук реестрине киргизилген.

Тарыхы

Вобкент минарети 1198-жылы Бухара облусунун Вобкент районунда, кара-хандар династиясынын атактуу садрлар үй-бүлөсүнүн урпагы Абдулазиз Садр тарабынан курулган. Минареттин алдында мурда медресе менен мечит болгон, алардын айрым бөлүктөрү бүгүнкү күнгө чейин сакталып калган.

Минарет цилиндр формасында, чокусу конус сымал жана түстүү сыр кештирилген плиткалар менен кооздолгон. Минареттин жогорку бөлүгүндө ар бири бир нече сөздөн турган араб тамгаларынын тилкеси бар. 1989-жылы минаретти изилдөө учурунда жогорку жазуу блоктору курулуш учурунда туура эмес орнотулганы аныкталган.

Жогорку жазууда хадис (Мухаммеддин айткан сөзү) бар. Жазуулар куфий арибинде жазылган. Жогорку жазууда ошондой эле минарет 1198-жылы бүткөрүлгөнү айтылат.

Минареттин төмөнкү бөлүгүндө да жазуулар бар, алар мындай окулат: «Эң мээримдүү жана ырайымдуу Кудайдын атынан (баштаймын). Бул минаретти үмүттүү садр, улуу имам, шейит, бактылуу (улут менен диндин далили) Абдулазиз ибн Мухаммед ибн Садр, улуу имам, шейит (улут менен диндин кылычы) Умар ибн Садр, улуу имам, берешен (улут менен диндин далили) Абдулазиз Умардын буйругу менен 593-жылдын Жумада аль-Аввал айында (1196-жылдын март-апрели) курган. Кудай аны кабыл алсын». Көз карандысыздыктан кийин ал реставрацияланган.

Архитектурасы

Вобкент минарети күйдүрүлгөн кыш, жыгач, таш жана гипстен курулган. Минарет он эки кабыргалуу негизге орнотулган, анын диаметри түбүндө 6,19 метр, ал эми чокусунда 2,81 метр. Ага жанындагы мечиттин капталындагы эшик аркылуу спираль тепкич менен кирилген. Минарет ар кандай оюм-чиймелери бар он курчоо менен он бөлүккө бөлүнгөн, ар бир бөлүктүн сыр кештирилген плиткаларынын өзгөчө дизайны бар. Төмөнкү жазууларда куфий стилинде курулуучунун (Садр Бурхан ад-Дин Абдулазиз II) аты жана жылы бар. Минареттин чокусу кеңейип, торго окшош курулуш (диаметри 3,66 метр) менен капталган, он мамынын ортосунда он рава бар, раванын төмөнкү бөлүгү сыр кештирилген плиткалар менен толтурулган. Минареттин негизи жер астында калган, археологиялык изилдөөлөр анын баштапкы бийиктиги 2,3 метрге жогору болгонун көрсөткөн. Минареттин жалпы бийиктиги 40,3 метр.