Yeraltı Camii

Жералты мечити (түрк тилинде: Yeraltı Camii, түзмө-түз «Жер астындагы мечит») — Түркиянын Стамбул шаарынын Бейоглу районунун Каракёй бөлүгүндө жайгашкан мечит. Мечиттин аты анын намаз залы жана негизги өзгөчөлүктөрү жер астында жайгашканынан улам алынган.

Ал кээде Куршунлу Махзен деп да аталат, анткени ал колго түшкөн умайяддык жоокерлердин буюмдары эрип жаткан коргошун менен бекитилип сакталган жер болгон.

Тарых

Мечит баштапкыда византиялык чептин жер астындагы жертөлөсү болгон. 1453-жылы Константинополь басып алынгандан кийин, бул жертөлө курал-жарак сактагыч, ошондой эле суу цистернасы катары колдонулган. Андан кийин осмон вазири Кёсе Бахир Мустафа Паша 1753-жылы жертөлөнү мечитке айландырган. Ошол эле жылы, бир накшбанди дервишинин талабы боюнча, үч ыйык адамга арналган эстелик мүрзө ташы (сенотаф) кошулган.

1754-жылкы Стамбул жер титирөөсү курулушту кыйратып, осмон султаны I Махмуд аны кайра курууга буйрук берген. Ошентип, мечит 1756-жылы бүткөрүлгөн. Минарет кийинчерээк да кайра курулган, бирок ал бүгүнкү күндө эч жерде көрүнбөйт.

Мүрзөлөр

Мечиттин жер астындагы кабатында мүрзөлөрү бар эки бөлмө жайгашкан. Бул мүрзөлөр эки сахабага жана бир таби' ат-таби'иинге таандык деп эсептелет. Сахабалардын мүрзөлөрү бир бөлмөдө жайгашкан. Мүрзөлөр 1753-жылы, бир накшбанди дервиши жертөлөдө мүрзөлөрдүн бар экени ага түшүндө ачылганын айтканынан кийин, кошулган.

Амр ибн аль-Астын жана Вахб ибн Хусайранын мүрзөсү

Каракёйдон мечитке кирүү бул бөлмөгө алып барат. Анда Амр ибн аль-Аска жана Вахб ибн Хусайра аттуу дагы бир сахабага арналган эки жыгач сенотаф бар. Бирок, Амр ибн аль-Астын Мисирде көз жумганы белгилүү, ал эми «Вахб ибн Хусайра» аттуу сахаба жөнүндө дээрлик эч кандай жазуу жок. Жергиликтүү уламыштар бул сахабалар Константинополду басып алуу аракети учурунда туткундалып, кыйналып өлтүрүлгөн дешет. Бул эки сахабанын сенотафтары айнек терезелери менен каптаган темир тор менен курчалган.

Суфьян ибн Уяйнанын мүрзөсү

Суфьян ибн Уяйна таби' ат-таби'иинин атактуу мүчөсү, демек, салафтардын бири болгон. Анын сенотафы жайгашкан бөлмө мечиттин ортосунда жана кичине эшик аркылуу кирилет. Жергиликтүү уламыштар боюнча, ал Маслама ибн Абдул-Маликтин колу менен согушкан жоокер болгон, салгылашта туткунга түшүп, кыйналып өлтүрүлгөн. Бирок, Суфьян ибн Уяйнанын Сауд Арабиясынын Мекке шаарында көз жумганы белгилүү.