Yukhari Ambaras mosque

Амбарас мечити (азербайжанча: Ambaras məscidi), Мир Джафар Ага мечити (азербайжанча: Mir Cəfər Ağa məscidi) же Жухары Амбарас мечити (азербайжанча: Yuxarı Ambaras məscidi) деген аттар менен да белгилүү, Азербайжандын Ордубад шаарында жайгашкан XVII кылымга таандык сунна мечити жана архитектуралык эстелик.

Мечит Азербайжан Министрлер Кабинетинин 2001-жылдын 2-августундагы №132 чечими менен жергиликтүү мааниге ээ кыймылсыз тарыхый-маданий эстеликтердин тизмесине кошулган. Кийинчерээк, Нахчыван Автономиялуу Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2007-жылдын 21-ноябрындагы №98 чечими менен Амбарас мечити улуттук мааниге ээ архитектуралык эстелик катары таанылган. Ал «Ордубад» Мамлекеттик Тарыхый-Маданий Коругунун аймагында жайгашкан.

Жалпы маалымат

Жухары Амбарас мечити Ордубад шаарынын Амбарас кичи районунда жайгашкан. Мечиттин курулган так күнү белгисиз. XIX кылымда жүргүзүлгөн калыбына келтирүү иштеринин учурунда мечиттин шыбына жыгачка кара сыя менен жазылган жазуу орнотулган.

Бул жазуудан XIX кылымда мечит «Ага Мирза Джафар мечити» деп аталганы билинет. Фасаддын курулушунда колдонулган мейкиндик жайгашуусу жана архитектуралык курам ыкмалары мечиттин XVII–XVIII кылымдарда курулганын көрсөтөт. Мечит баштапкыда Ага Мирза Джафар аттуу адам тарабынан XVII кылымда курулган деп болжолдонот. Ошол себептен мечит «Ага Мирза Джафар» же «Мир Джафар Ага» мечити деп да аталат.

Нахчыван-Марага архитектуралык мектебине таандык мечит тик бурчтуу формага ээ. Анын фасады темир жана кыштан, ички бөлүгү болсо таш менен кыштан курулган. Шыпты алты мамы кармап турат. Терезелер менен эшиктерде «шабака» (торчо) оюусу бар. Экинчи кабат аялдардын сыйынуусу үчүн арналган.

Советтик мезгилде

Азербайжан Советтер Союзу тарабынан басып алынгандан кийин, 1928-жылы динге каршы расмий жүрүш башталган. Ошол жылдын декабрында Азербайжан Коммунисттик партиясынын Борбордук Комитети көптөгөн мечиттерди, чиркөөлөрдү жана синагогаларды агартуу максатында маданият клубдарынын карамагына өткөрүп берген. 1917-жылы Азербайжанда 3000 мечит болгон болсо, бул сан 1927-жылы 1700гө, 1928-жылы 1369га, 1933-жылга чейин болгону 17ге чейин кыскарган. Жухары Амбарас мечити да бул мезгилде иштешин токтотту.

Көз карандысыздыктан кийин

Азербайжан өз көз карандысыздыгын кайра алгандан кийин, мечит Азербайжан Министрлер Кабинетинин 2001-жылдын 2-августундагы №132 чечими менен жергиликтүү мааниге ээ кыймылсыз тарыхый-маданий эстеликтердин тизмесине киргизилген. Кийинчерээк, Нахчыван Автономиялуу Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2007-жылдын 21-ноябрындагы №98 чечими менен Амбарас мечитине улуттук мааниге ээ эстелик статусу берилген.

2024-жылы бул аймакта «Ордубад» Мамлекеттик Тарыхый-Маданий Коругу түзүлгөн. Ордубад районунда жайгашкан 299 эстеликтин 200дөн ашыгы — анын ичинде Жухары Амбарас мечити да — коруктун аймагында жайгашкан.