Zengezur National Park

Зангезур улуттук паркы (азербайжанча: Zəngəzur Milli Parkı) — Азербайжандагы улуттук парк. Ал 2003-жылдын 16-июнунда Нахчыван Автоном Республикасынын Ордубад районунда 12,131 гектар (121.31 км2) аянтта Ордубад улуттук паркы деп түзүлгөн. 2009-жылдын 25-ноябрында ал 42,797 гектарга (427.97 км2) чейин кеңейтилип, Зангезур улуттук паркы деп аталды. Бул парк тоолуу аймакта жайгашкан. Кышы муздак, жайы ысык. Температура январда −30 °C менен −10 °C ортосунда, июлда 10 °C менен 25 °C ортосунда өзгөрөт. Жылдык жамгыр өлчөмү 300–800 мм. Аккан суулар Гиланчай, Ванадчай, Дуйлунчай, Айлышчай, Ганзачай, Котамчай, Килитчай жана Ордубадчай дарыялардан келет. Жамгыр жана эриген кар бул дарыялардын негизги булагы болуп саналат.

Флора

Зангезур улуттук паркында Iris elegantissima, Himantoglossum formosum, Ferula glabrum жана башка сейрек өсүмдүктөр кездешет. Бул жерде өскөн 39 өсүмдүк түрү Азербайжандын Кызыл китебине киргизилген.

Фауна

Зангезур улуттук паркы бай биологиялык ар түрдүүлүгү менен мүнөздөлөт. 58 жаныбар түрү (35 омурткалуу жана 23 курт-кумурска) катталган. Улуттук паркта иран илбирси, аргаль (мурка), безоар текеси, ак куйрук бүркүт, алтын бүркүт жана кичине дудак сыяктуу сейрек жана жоголуп бара жаткан түрлөр бар.

Мындан тышкары, Нахчыванда 62 сүт эмүүчүлөр түрү жана түр тукуму бар экени белгилуу. Алардын 32си, мисалы, Блазиустун тагалуу жарганаты, түштүк тагалуу жарганат, дикообраз (жырткыч тикендуу), манул, безоар текеси жана Кавказ аргалы Зангезур улуттук паркында кездешет. Ошондой эле илбирс, карышкыр, чөө, түлкү, сызыктуу гиена, ак кашкулак, жапайы мышык жана башка жырткычтар сыяктуу болжол менен 12 жырткыч сүт эмүүчү парктын фаунасынын маанилуу бөлүгүн түзөт.

Сүт эмүүчүлөрдөн тышкары, бул аймакта Levant кыргый, чоң ак пеликан, дальматин пеликаны, ак куйрук бүркүт, кужу (ак-күрөң бүркүт), жылан жегич бүркүт, чоң дудак жана кичине дудак сыяктуу 217 канаттуулар түрү жана түр тукуму бар. Ошол түрлөрдүн 15и Кызыл китепке кошулган.

2010-жылдагы USAID отчетуна ылайык (ал Азербайжандын улуттук парктарын «деп аталган улуттук парктар» деп сүрөттөгөн), Ордубад улуттук паркына коомчулуктун жетүүсу дегеле мүмкүн эмес, анткени бул үчүн Азербайжандын Экология жана Табигый Ресурстар Министринен (МЕНР) «болжолдонгон зыяраттан алдын ала алынган жана көп учурда четке кагылган» жеке катты алуу керек, бирок бул мамлекеттик эмес уюмдар, эл аралык донорлор же өкмөттөн тышкары кимдер үчүн да абдан кыйын.

Зангезур улуттук паркы бай флорасы жана фаунасынан тышкары, табигый жана тарыхый эстеликтерге да бай.