Zhongar-Alatau National Park

Жоңгар Алатауы улуттук паркы (казакча: Жоңғар Алатауы ұлттық паркі), Жунгар Алатауы же Жунгур Алатауы деп да аталат, Казакстандын Кытай менен чектешкен түштүк-чыгыш чек арасындагы обочолонгон, мөңгүлүү тоо кыркасы болгон Жоңгар Алатауынын уникалдуу экологиясын коргоо үчүн 2010-жылы түзүлгөн. Паркты түзүүнүн бир себеби катары өрүк, задыян (барбарис), чие жана карагаттарды камтыган жапайы мөмө дарактарынын токойлорун коргоо көрсөтүлгөн. Парктын жер аянтынын болжол менен 1 пайызы дүйнөдөгү бардык жашалган алма түрлөрүнүн атасы болгон Сиверс алмасы менен капталган. Парк узундугу боюнча (батыштан чыгышка) 300 км, Алматы облусунун Аксу, Саркан жана Алакөл райондорун камтыйт жана облустук борбор Алматыдан 300 км түндүк-чыгышта жайгашкан.

Рельефи

Парк түштүгүндө Тянь-Шань, түндүгүндө Алтай тоолору жайгашкан кырка болгон Жоңгар Алатауынын түндүк капталында жайгашкан. Парктын рельефи тоолуу, тик, таш каньондор жана түштүктөн түндүккө агып жаткан агымдар менен мүнөздөлөт. Эки негизги дарыя — Аксу жана Лепси дарыялары — парктан түндүк жана батышка карай Балкаш көлүнө агат. Тоолордо кеңири мөңгүлөр бар.

Экоаймагы

Парк Тянь-Шандын тоолуу талаа жана шалбаа экоаймагында (WWF #1019) жайгашкан, ал Борбордук Азиянын Тянь-Шань тоо кыркасын жана түндүгүндөгү Жоңгар Алатауы сыяктуу кээ бир жанаша кыркаларды камтыйт. Бул экоаймак обочолонгондугу жана талаадан альпы шалбааларына, андан мөңгүлөргө чейинки бийиктик зоналарынан улам жогорку биологиялык ар түрдүүлүгү менен, ошондой эле бореалдык, талаа жана чөл географиялык аймактарынын ортосундагы өтмө зона катары белгилүү. Орто бийиктиктерде токойлорду колдоого жетиштүү жаан-чачын болот.

Климаты

Жоңгар Алатауынын жалпы аймагынын климаты «муздак, жарым кургак климат» (Köppen классификациясы боюнча BSk), бирок орто жана жогорку бийиктиктерде жаан-чачын көбүрөк жана тегерек-тештеги аймакка караганда суугураак. «Köppen BSk» климаты чөл менен нымдуу климаттардын ортосундагы талаа климаттарына мүнөздүү, адатта жаан-чачын буулануудан көбүрөк болот.

Жоңгар Алатауында температура орточо −1,9 °C дан (28,6 °F) январда 25,9 °C гe (78,6 °F) июлда чейин өзгөрөт. Орточо жаан-чачын жылына 362 мм түзөт, бийиктик менен жайгашкан жерге жараша өзгөрүп турат.

Өсүмдүктөр жана жаныбарлар

Бул аймак бир нече географиялык жана климаттык аймактардын кесилишинде жайгашкандыгы жана бийиктик боюнча кең диапазонго ээ болгондугу себептүү, Казакстандагы биологиялык ар түрдүүлүк боюнча Алтай аймагынан кийинки экинчи орунда турат. Бийиктик зоналары чөл, талаа, бадал, токой, шалбаа жана альпы өсүмдүк коомдоштуктарын камтыйт. Жетысу Алатауы тоолорунун (парк камтыган кырка) флорасында 112 үй-бүлөгө жана 622 тукумга бөлүнгөн 2168 түр тамырлуу өсүмдүк бар. Алардын 76сы бул аймакка эндемик.

Токойлор негизинен карагай жана чычырканак бадалдарынан турса да, паркта жапайы мөмө дарактарынын маанилуу өсүмдүктөрү бар. Эң белгилүүсү, дүйнөдөгү бардык жашалган алма түрлөрүнүн булагы деп эсептелген Сиверс алмасы (Malus sieversii).

Акыркы жылдары паркта бир катар ала барстар катталган.

Туризм

Экологиялык билим берүү жана туризм инфраструктурасы өнүктүрүлүп жатат. Учурда паркта жети туристтик маршрут бар:

«Этнографиялык тур» (Жоңгар Алатауынын тарыхый жерлери)

«Жасылкөл»

«Илимий-таанып билүү туру» (Сиверс алмасы өскөн жапайы жерлер)

«Шумск мөңгүсү»

«Жогорку Жасылкөл»

«Сарканский токою»

«Лепси токою»