Juma Mosque (Balaken)

De Juma-moskee (Azerbeidzjaans: Balakən Cümə Məscidi; Arabisch: مسجد الجمعة (بالاكن)), ook bekend als de Minaretmoskee, is een moskee en historisch architectonisch monument in de stad Balakən, Azerbeidzjan. De bouw van de moskee begon in 1867 en werd in 1877 voltooid.

De moskee werd op 2 augustus 2001 bij besluit nr. 132 van de Raad van Ministers van de Republiek Azerbeidzjan opgenomen in de lijst van onroerende historische en culturele monumenten van nationaal belang.

Geschiedenis

De Juma-moskee van Balakan ligt aan de Mahammad Asadov-straat in de stad Balakən. Volgens de inscriptie op de moskee begon de bouw in 1867 en werd deze in 1877 voltooid. Op de noordwestelijke gevel van het monument zijn vier inscripties in het Arabisch aangebracht. Deze inscripties vermelden wie het initiatief nam tot de bouw van de moskee, de bouwdatum, de naam van de meester die het gebouw bouwde, en de persoon die de grond voor de bouw schonk.

Qazi Mahammad Dabir, wiens naam in de linkerbovenhoek van de ingang van de moskee staat vermeld, was in de 19e eeuw een vermaarde religieuze figuur in de regio. Een andere genoemde persoon, meester Omar Ilisulu, was een beroemd ambachtsman in zijn tijd. Hij was ook de bouwer van de Grote Brug en andere historische monumenten.

Na de Sovjetbezetting van Azerbeidzjan begon in 1928 een officiële campagne tegen religie. In december van dat jaar droeg het Centraal Comité van de Communistische Partij van Azerbeidzjan veel moskeeën, kerken en synagogen over aan clubs voor educatieve doeleinden. Terwijl er in 1917 nog 3.000 moskeeën in Azerbeidzjan waren, daalde dit aantal tot 1.700 in 1927, 1.369 in 1928 en nog maar 17 in 1933. In deze periode werd ook de Juma-moskee van Balakan gesloten voor de eredienst en gebruikt als opslagruimte. In 1947 werd de moskee teruggegeven aan de gelovigen voor religieus gebruik. De moskee werd gerenoveerd in 1955, 1980 en 1996.

Na het herwinnen van de onafhankelijkheid van Azerbeidzjan werd de moskee op 2 augustus 2001 bij besluit nr. 132 van de Raad van Ministers van de Republiek Azerbeidzjan opgenomen in de lijst van onroerende historische en culturele monumenten van nationaal belang.

Inscripties

De tweede inscriptie, geschreven in thuluthschrift op de steen rechts van de ingang van de moskee, luidt in vertaling:

In de 13e eeuw van de hijri-kalender kwamen alle inwoners van Balakan, inclusief hooggeplaatste functionarissen, tot een akkoord om met de wensen van iedereen rekening te houden en een mooie, opvallende Juma-moskee te bouwen die de aandacht van iedereen zou trekken.

In de linkerbovenhoek van de ingang van de moskee staat op een rechthoekige plaquette de volgende tekst, in vertaling:

Met de hulp van de Grote Allah werden de wensen van het volk vervuld, en dit huis werd verlicht met het licht van de Profeet (vrede zij met hem), wat alle moslims ertoe aantrekt. Qazi Mahammad Dabir en de bouwer meester Omar Ilisulu riepen, in naam van Allah, iedereen op zich in te zetten voor het latere herstel van de moskee.

Aan de randen van het kader staat, vertaald vanuit het thuluthschrift, de volgende tekst:

Mag Allah de zondaar vergeven; de grond die nodig was voor de moskee, haar vertrekken en andere bouwwerken werd als waqf geschonken door Leki bin Hallaj Muhammad.

Architectuur

Het gebouw van de moskee is opgetrokken uit rivierstenen, terwijl de minaret van gebakken bakstenen is gemaakt. Bij de bouw werden kalk en eigeel gebruikt. De plattegrond van de moskee is zowel van binnen als van buiten rechthoekig en beslaat een oppervlakte van 1.025 m² (11.030 vierkante voet). De minaret, die 44 m (144 voet) hoog is, werd los van het hoofdgebouw gebouwd. Zij heeft een achthoekige vorm en is versierd met plantaardige ornamenten. Naar boven toe wordt de minaret smaller, waardoor zij beter bestand is tegen natuurkrachten.

De binnenplaats beslaat 3.000 m² (32.000 vierkante voet), en het interieur meet 40 bij 23 m (131 bij 75 voet). De hoogte van vloer tot plafond bedraagt 8 m (26 voet). Voor de ingangsdeuren bevindt zich een portiek met zes zuilen en zeven bogen. De gebedsruimte telt 12 zuilen, 26 bogen en 16 vensters. De zuilen zijn van gebakken baksteen gemaakt. De moskee heeft drie toegangsdeuren, en boven elke deur zijn inscripties gegraveerd. De minbar van de moskee is van hout gemaakt.