Nizameddin Mosque

De Nizamaddin-moskee (Azerbeidzjaans: Nizaməddin Məscidi) is een voormalige moskee en een cultuurhistorisch en architectonisch monument uit de 14e eeuw, gelegen in de nederzetting Amirjan in Bakoe, de hoofdstad van Azerbeidzjan.

Voltooid rond 1330, werd de voormalige moskee op 2 augustus 2001 bij besluit nr. 132 van de Ministerraad van de Republiek Azerbeidzjan opgenomen in de lijst van belangrijke onroerende historische en culturele monumenten van het land.

Geschiedenis

De Nizamaddin-moskee werd gebouwd in het jaar 730 van de hidjra (1329/1330 n.Chr.), tijdens de heerschappij van de Shirvanshahs in Amirjan. De moskee werd gebouwd door Amir Nizamaddin Kesrani.

De moskee is versierd met gesneden, wit gekleurde natuursteen. Van de vier toegangspoorten zijn er drie voorzien van stenen inscripties. De gebedszaal meet van binnen 24 bij 6 meter, met een hoogte van 5 meter. De mihrab (gebedsnis) van de moskee is 2 meter hoog en draagt op meerdere plaatsen het Arabische woord "Allah". De muren van de moskee zijn 1 meter dik, en de hoogte van de vloer tot de top van de koepel bedraagt 7,5 meter. De koepel heeft een diameter van 6 meter. De moskee heeft geen minaret, en de koepel steekt 1,5 meter boven de gevel uit.

Boven de deur van het middelste deel van de moskee staat een vers in het Perzisch geschreven, dat in het Nederlands vertaald luidt:

De wereld is niets anders dan vertier, luxe, roem en lijden

De tweede regel, in het Arabisch geschreven, luidt in vertaling:

Deze bouw van het huis van Allah werd gelast door de geachte Amir Nizamaddin Amirhac, zoon van Fakhraddin. Hidjrajaar 730 (1329–1330 n.Chr.).

In 1384–1385 werd de Nizamaddin-moskee gerenoveerd door Sharafeddin, waarbij in de zuidelijke binnenplaats een nieuw portaal werd opgetrokken. Boven de poort werd een stenen inscriptie aangebracht. De inscriptie, in het Arabisch en in twee regels gesteld, luidt in vertaling:

De bouw van dit gebouw werd gelast door Sharafeddin, zoon van Sjeik Mahmoed, zoon van Nasreddin Goetloegsjah. 786 AH (1384/1385 n.Chr.).

In 1830–1831 werden belangrijke en omvangrijke restauratiewerken aan de moskee uitgevoerd, waaronder de bouw van een nieuwe ruimte naast de noordelijke muur. Boven de deur aan de noordzijde van de westgevel van de moskee werden twee horizontale, rechthoekige inscripties aangebracht. De bovenste inscriptie, in nastaliq-schrift, geeft aan dat de moskee werd gerenoveerd door meester Soeleyman. Uit de historische feiten blijkt dat bij elke renovatie nieuwe toevoegingen werden gedaan aan de architectonische elementen van de moskee, en dat de namen van de verantwoordelijken daarvoor telkens in nieuwe inscripties werden vastgelegd. Een van die toevoegingen gaat terug tot 1876, toen de moskee werd gerenoveerd en uitgebreid door Fatma Khanim. De inscriptie luidt in vertaling:

Voorwaar, deze moskee werd gebouwd door Fatma Khanim, dochter van Hadji Rasoel. De inscriptie werd geschreven door Mohammed Naghi. 1293 AH (1876/1877 n.Chr.).

In het begin van de 20e eeuw had de moskee renovatie nodig, en tijdens de werkzaamheden werd in het midden van de westelijke eyvan (een overwelfde hal) een poort aangelegd, tegenover de poort die door Nizamaddin was gebouwd, bestaande uit vier stenen zuilen. Boven deze poort staat een inscriptie van één regel in het Arabisch schrift, die in vertaling luidt:

Dit portaal werd gebouwd door Rizvan, zoon van Hadji Chalif.

De moskee werd opgetrokken op een rotsoppervlak, waaronder zich een kelder bevindt. Men gaat ervan uit dat deze kelder tot aan het begin van de 19e eeuw als toevluchtsoord diende tijdens oorlogen en invallen. Later deed de kelder dienst als crypte. Bij onderzoek werden hier doodskisten en menselijke skeletten aangetroffen. Na 1920 werd de crypte afgesloten en werden begrafenissen er voortaan verboden.

Sovjetbezetting

Vanaf 1928 voerde de Sovjetbezetting een officiële antireligieuze campagne. In december van dat jaar droeg het Centraal Comité van de Communistische Partij van Azerbeidzjan talrijke moskeeën, kerken en synagogen over aan educatieve clubs, voor seculier gebruik. Terwijl er in 1917 nog ongeveer 3.000 moskeeën in Azerbeidzjan waren, was dit aantal in 1927 gedaald tot 1.700, en in 1933 nog slechts 17.

Na de bezetting werden de moskeeën gesloten.

Na de onafhankelijkheid

Na het herstel van de onafhankelijkheid van Azerbeidzjan werd de moskee op 2 augustus 2001 bij besluit nr. 132 van de Ministerraad van de Republiek Azerbeidzjan opgenomen in de lijst van belangrijke onroerende historische en culturele monumenten van het land.

In 2020 werd, in het kader van de restauratiewerkzaamheden in de nederzetting Amirjan, ook de Nizamaddin-moskee gerestaureerd.