Budari State Nature Sanctuary (zoological)

Budarin korıĭşası – Jayıqtıñ tabiği qorların qorıyp, onı molaytu maqsatında 1986 jılı uyımdastırılğan zoologiyalıq korıĭşa.

Coğrafi konumu

Batıs Qazaqstan oblısı Aqjayıq, Baıterek, Terikti audandarında ornalasqan. Yer aumağı 80 mıñ ga. Korıĭşanıñ maqsatı ańşılıq-keśiptiq mañızı bar qus türlerin köpeytu, sonday-aq toğaylar men dalanı mekendeytin ańdarın saqtau bolıp tabıladı. Korıĭşada jıldan jılağa sanı azayıp baratın qundız, bułan, jabayı şoşqa, orman susarı, birqazan, qalbağay, sūr, aqqı, t.b. sütqoretter men qustar qorğaladı. Negızgi mindeti - suda jüzetin köl qustarınıñ ańşılıq-keśiptiq türlerin qorǵau, Oral-Köşim suıru jüyesiniñ jasandı su qoımalardaqı janwarların ańşılıq-keśiptiq türleri men qonıstandırý.

Yer bederi

Korıĭşa aumağı soltüstikten Skvortsov awılınan oñtüstikte Baranovka awılına deıinge 80,0 mıñ şarşı şaqırım, Zelenov, Aqjayıq audandarına qarastı jerlerdi alıp jatır. Aumağı Qaspiy mañı oıpatınyñ jazıqtı böliginde ornalasqan jäne jayılmadan joğarı eki satıǵa sozdı. Budarin awılına deıinge soltüstikke baılağan óñir ünemı su tasqını bolıp turatın bólik bolıp tabıladı, eniz jaldarında jäne tereng qoınalarynda dalalıq dándı daqıldar kezdesedi. Ağash tärizdi ösımder eñdeý keñistikterdi alıp, negizinen taldı-terekti ormandardan turadı. Oñtüstik Budarinnıñ jer bederi keñ kölemdi iri qumdı tizbektermen almasyp kelet otıradı, mundaǵı şalǵındıqtarda ártürli şöp-ti-dándı daqıldar köptep kezdesedi.

Florasï men faunaï

Su jağaluları men jaldar arasındagı bükil jayılma boyına butalı taldar ornalasqan, ara-araǵında üıengılı tal, qara tereker baıqlanadı. Aq terekten qurılǵan şaqın ormandar men naǵız jağaludan şegırşındı-terekti butardı körge boladı.

Kuzey tarafındaki orman içindeki açıklıklar yanmış çayır, ortasındaki geniş alanlar ise darı ve buğdayın birleştiği yer olarak nitelendirilebilir. Güneydeki çalılıklar çalı ve çalılık hâlinde devam etmektedir. Su rezervuarında kamış-çalı bitkileriyle birlikte bölgemizde nadir bulunan, Kırmızı Kitap’a dahil edilen baklagil bitkileri, çalı yaprakları vb. bulunabilir.

Hayvanlar aleminden 120 kuş türü, 30 balık türü, 20 memeli türü, 10 sürüngen türü ve sucul memeliler bulunmaktadır. Büyük hayvanlar arasında geyik, yaban domuzu, tilki, çakal, tavşan ve diğer hayvanlar vardır. Kuşlar arasında yaygın olanları gri leylek, karga, su kuşlarıdır. Jayik Nehri’nin zengin balık kaynakları büyük ilgi uyandırmaktadır.

Koruluk düzenlendiğinden bu yana burada özel araştırmalar yapılmamıştır.